17 Mayıs 2017 arşamba Saat 05:30 // Krdistan Stratejik Aratrmalar Merkezi
HLBJARTNA XRAB XRABAN YA RUHANYN RAN J SEROKOMARYA DEWLETA 12. RE

Di 12. serdema hilbijartina serokomar dewleta ran, di droka 19 Glan de y k serbikeve demeke t niqakirin. Gelo bask Mihafezekar yan j reformxwaz

Gor xya dike careke din rejma pispor ya ran bin nav van her du baskan de hilbijartinan bimene nner xwe y v dem diyar bike. Rejma ran ji bona ku serweriya xwe di war otoriteya li welat bi dinyay bide nandan, ardest ketiye tevger ku hema hama hem civaka ran bikine ser sendiqn dengdan.  Siyaseta v dem ya Ruhaniyan ji bona hilbijartin ji demn din cdatir dixy. Cara yek berendamn serokomariy bi rya apemeniy peyam xwe diden pnma xwe pek dikin, di panelan de her km behs ji xebatn xwe y dema bihor dikin. Ya her balk di v hilbijartin de ji 6 berendamn serokomariy 2 ji wan temsla bask reformxwazan dikin. Ev yek j taktk nu y demokrasiya ran ya v dem ye.  Bi vi rbaz j y hewl bidin, hinek nefes bigrin her km v hilbijartin j weke ku ew dixwazin bi rve biben. Pisportiya dewleta Ruhaniya di war xapandina civak bang li hestn mirovan kirin her ku die, digehe asteke profesyonel.

Gelo y careke din gel ran bikeve v xefk, yan j y bi bedarbneke ku rejm texmn nake v siyaseta Rhaniyan vala derxnin? ew bi xwe j cih pirsye! Rbaz n y Ruhaniyan dibe ku careke din bibe sedem ku, gel ran her km ji xiraban xirabek hilbijre. Dibe ku yek ji sedem yna ser sendiqan, ji ber hilbijartinn Rveberiyn Herm j be. Ji xwe ev j rbazeke ku bi salane ji bona kiandina hilbijran ser sendiqan t meandin. Hilbijartina Serokomar Rveberiyn herm xistine hemen roj. Ji ber v j ger plana yek ango lstoka reformxwaz kevneopn komar ser nekeve, gel ji bona hilbijartinn serokomariy nee ser sendiqan, her y ji bona hilbijartinn Rveberiyn herm biin dengdan. Ji xwe armanca rejm j, ewe ku jimareke zde ya hilbijran li ber av raya gitbe. Di mil din de pirsgirk nne, ji xwe serokomar diyare. Ji xwe gor xya dike v car j xefika kiandina hilbijran ser sendiqan bi pisportiyeke ba hatiye plankirin. Rejm di v dem de y k derxne ser dika serokomariy,  v yek j y ew bi xwe biryar bidin. Dibe ku ev yek di mil rejm dewleta w ya veart de zelal be, l bel gel ku die ser sendiqan mixabin ji 50%  j dibe ku agahiya wan ji v nebe j.

Ger bersiva pirsa ku gelo rejm amadeya dervey kadroyn xwe y Ruhan, kesn ku ji nifa imamen wan nnin bipejirnin, ev pirs ern bihatiba dayn, w dem rew digher. Gor xya dike bersiva ern ji v pirsa me re h zye, ne rejm ne j nnern mezheb navenda biryar ya Vilayeta Feqh li bajar Qom ji bona v amadene. Gor xya dike di v serdem mijareke nemmkine, xistina w ya rojev j bi ser xwe dibe ku, weke dijitiya bi xwedey Qom b navkirin.

Hem berendamn ku hatine diyarkirin, ji koka brdoziya Vilayeta feqh, damezirnern Komara slamiya ran  tn, ji ber w j hema hema ti gman ikayeteke rejm ji wan nne. Hemyan bi saln dirj rolek mezin di avakirina v rejm parastina zagonn hey de lstiye. Di serphatiya her yek ji wan nneran, destann mezin y tkbirina serrakirinn saln 1987-88-96-99.2006, 2008,  destwerdana serhildann gelan, bedariya ern li hemeber gel Kurd, gel Bel, er dij bi Erebn Sin  biryarn xwnn hezaran darvekirinn kom li bermeber hemwelatiyn ran hebye. Hem bi brdozya Ruhaniyet bi salan hatine pijn, di dem dezgehn girng y biryardan de cih girtine her yek ji wan j, yan endamn Sipah, Art ttilat bne. ewa dibe ev kadroyn cih bawer fedayi y rejm ne gncav bin!

  Di mil rejm de, di war diyarkirina nneran de qas diyare ti pirsgirk nne, l bel Rejm mecbre ku rewa siyas ya li herm, siyaseta derve, rewa hndir ran j bigere ber av gor w ji van nnern xwe y hilbijart, yek diyar bike. Gelo nnern cil reformxwazan li xwe kirine, y ji bona siyaseta v dem ya ran h batir bin, yan j Ruhaniyn hik mihafizekarn Komar, dikarin p li gefn sral radkalbna Tiramp bigrin! Her kl gefn destwerdan li ran tn xwarin, di mil din de j Tiramp dij bi hevpymana di navbera Obama bi ran derdikeve. Ev bi xwe j ji boan hilbijartina nnerek ku van metirsiyan ji hol rake, di mil ran de y qedera van berendaman diyar bike. Kesn ku xwe veke berendam nan dane, gelo ji wan k dikare van daxwazan re bibe bersiv?

 Dema ku em li bihoriya van berendamn hilbijartin y Ruhan Sipahiyn temae bikin, her yek xwed hnere pisportiyn mezin di war pejirandina orea 79 ya komara islamiya ran bne. Gelo dibe ku birz Mihemed Qalbaf, bi ezmnn bihoriya xwe ya, di saln 1996-1999 de bibe bersiv. Mrza Mihemed qalbaf ku di van salan de, bi hezar saziyn civak, ajans bi fermanek der li wan girtin rojek de sedan negehan avt girtgeh li meydann Tahran bajarn ran de bi rya hzn xwe y Sipah, ciwann ran bi ldan hovtiy diperiqandin, y bikare v dem j bi heman rbaz li hember Tramp DAޒ j ser bixne!? Ji ber ku ev bihoriya Qlbaf ans serxistina v hilbijartin nedida w, erka xwe ya er bi Hesen Rhan bi nav Res bi avayeke tnd meand xwe pave kiand.

brahm Res, ku di mijara bdengkirin de pispore, ezmn xwe di saln 1988 de heye ku ewa, bi darvekirinn kom dikare bi hizaran siyasetmedar kesn dij bi fikren xwe bi timam bdeng bike. Res bi salan di nava komusyona biryardana 4 kes ya darvekirin de perwerde dtiye, ji ber v j bi ideaye ku, di v dem de y hem pirsgirkn li ran y exlaq siyas areser bike. Di v pvajoya amadekariya hilbijartin j, xwe weke Mehdiy dem nav kir dib Ez hatime hem pirsgirkan areser bikim. Res Ku di mil Bask Komarparzan ve t parastin, bi hviyeke mezin ji bona serkeftina di v hilbijartin li hember Hesen Ruhan shaq Cihangr ku ji baskn Reformxwazane di nava erekdeye. L bel er Res naibe er Ehmed Nijad di hilbijratinn bihor de, bi xwe zde nakeve niqan tnd, bi rya Mihemed Qlbaf ku ji heman baskne, nner viye er xwe dide meandin. Bi xwe j ne dikeve niqan ji rz ne j serweriya xwe ya rhaniyet xira dike. Ji ber ku di mil Xameny Vilayeta Feqh de j t ecibandin nner wane weke ku di v hilbijartin de ser xistiye tevdigere.

Hesen Ruhan, ku pit 30 salan, bi derxistina ciln dozger, Art, ttilat Sipah li ser xwe, di dema hilbijartina 11. Ya serokomariy, xwe weke reformxwaz nan da ser ket, v dem j dervey xwe kes gncav nabne. Ji xwe li gor w ba nepwst b keseke din xwe weke barendam nan bidaba. Ruhan ber ku di van salan de serokamartiy bike, endam meclisa bilind ya ewlekariy b di ktina pir kes ciwann vi welat de, li kleka Haem, Muhsn Rizay, Xmn cih girtiye. Di saln 1985-1987 di er xwnn dij bi raq yek ji raydarn mezin y rvebirina Biryargeha Xatem Enbiya b.  Di damezirandin rewa dtina her cre rbaz er y Sipah de xwed roleke sereke bye. Hem deriy b zagon ktinn nediyar ji Sipah Pastaran re vekiriye, bi rya zagonan xistiye bin ewlehiy. 

Rejma ran ger siyaseta wan ya v dem ser bingeh xwe dr girtin ji er rbazeke tnd be, ango bi rya siyaset dplomasiy bixwaze v dem bimene, ne Res ne j Seyid Mistefa Mrselm Mistefa Haim Teba, hzeke ku hem dplomas bikin, hem j ewlehiya welat biparzin. Karekter rbazn van her dyan j ne di mil Yekitiya Avrpa ne ji di mil Emerka ve t qeblkirin. Her d ji ba dikarin er bikin, l bel nikarin ewlehiya ran bi timam biparzin. Ji ber ku di mil dplomas de ti serkeftinn wan ye dem bihor nebye. Hebna wan pywendiy derve bisekinne nikarin di asta cihan de j xwed roleke berav bin. Di nava berendaman de y ku di v mijar de xwed avantaje Rhan shaq Cehangrne. Ruhan Hem di mil dplomas de xwed zimaneke nerme, heman dem di mil derve ji nnern din zdetir hv dide. Cara yek di droka Komara slamiya ran de, di dema serokomariya w de hevdtin bi Emerka re di asta Serokomariy b. Hemen dem bi welat Alman, Firansa Brtanya re ser bingeh areseriya pirsgirka nkler ya li ran encamn Ern bi dest xist nda bi welatn 5+1 re gehitin encamek. Mil din de j Rhan bi nasnameya Reformxwazan pitgriya dijbern rejm epgern ran j digire. shaq Qalbaf j ku xwe weke bask Reformxwazan Nan dide di v pvajoya amadekariy de bi avayeke radkal hemebr bask Komarparzan sekin. Gor xya dike di mil ciwan kesn Demokratxwaz de ji Hesen Rhan zdetir bal kiande ser xwe performanseke bi hz diyar kir. Bi xwe ji koka Rhaniyan nay endam Art ye. Ji ber v j hema hema hin bendiwariy raya git ya ran heye ku ger xwe nda nekiandiba dib ku li na Hesen Ruhan di mil gel de bihatibe terch kirin j. 

Gel ran ku bi baldar ev qonaxa hazirt projeyn berendamn Serokomar n opandin, gelo di nava wan de nnereke ku ji hv daxwazn wan re bibe bersiv dtin?

Li gor naveroka bangey berendamn hilbijartina serokomariy ya v dem, ji pirsgirkn bingehn y civaka rani yek Zewacandina Ciwane ye, ya dyemn j pwstiya civak ya bi cihebn li malane. Hem niqa proje di van xalan de hatin xetimandin plann balke y berendaman tabloyeke wisa ava kir ku dervey v ti pirsgirkn civak gel ran pirsgirk pergal di war maf mirov zagonan de nnin.

Ger bingeh hem pirsgirkn li ran y siyas, civak, abor, ewlekar ev her d xala bin, ji bona areseriy j zdekirina rjeya zewacan hema hema bi avayeke zirav kur hate niqkirin. Gor xya dike di v serdema hilbijartin j, ti behs ji Pirsgirkn bingehn y civak y abor, pirsgirkn civak, pirsgirk gelan, demokratk kirina zagonan, pirsgirka jinan bi davkirina pergala darvekirin rewa aloz ya girtgehan ney kirin. Her end hem berendamn serokomariy bang li civak, Ciwanan, Jinan Pkhateyn li ran dikin ku deng xwe bidin wan j, l bel yek ji wan j behs ji areseriya qeyrana hey ya li ran t jiyn behs ji perojeke demokratk ji gel ran nakin. Di bangawaziyn xwe de ji gel Kurd, gel Bel, gel Azer ji boan pitgriya xwe hem berendam j ketine nava pbirkek de. L h j pirsgirkn weke maf ziman dayk, maf jinan, pejirandina pirandiyan, hm siyaseta demokratk, zextn li ser medya azad, snordarkirina saziyn civak, bkar, pirsgirka bilindbna rjeya bikaranna madey hiber nav zarok ciwanan de bi avayeke azad nayn niqakirin. Niqan di vi war ji destpka hilbijartin di mil Vilayeta Feqh Serok Ol y ran xameney re bi hiyariyn tnd r li wan hate girtin hem berendam hetin iyarkirin. 

Rejma ran ji ber ku di areserkirina pirsgirk gelan de, xwed nzkat siyaseteke zelal cih baweriy nne, her tim di demn hilbijartinan de bi xwe rojev naveroka niqaan amade dikin. Ji bona w j di ser de r li vebna mijarn siyas pirsgirkn sereke digirin. Ji xwe berendamn ku hatine diyarkirin j pereyeke v zihniyetne,  dervey rojevn hatine diyarkirin r ji ti niqan din naden.

L bel pirsgirkn gelan nedemokratk bna ran her tim weke girkek li piya ewleh siyaseteke serket ya rejm y hebin. Ger dewleta ran bi metirsiya destwerdan rin derve heman dem serrakirineke navxwey re r bi rye, ji ber hebna van pirsgirkane. Heya ku r ji hilbijartineke demokratk niqan azad qadeke siyas ku gel pkhateyn li ran bi berendamn xwe bedar bin ney dayn, ne y pirsgirkn ran bi lihevkirinn bi Tiramp re ne j hnera dplomatk ku li derve dimene y areser bin. Siyaseta di dema hilbijartinan de hate meandin heman dem rbaz xapandin y rejm ku bi van lstokan gel di nava bendiwariyan de dihle, vir nda pwajoyeke dijwar bi rayedarn ran bide jiyankirin.

Persa Per    

Navenda Lkolnn Stratejk a Kurdistan

www.lekolin.com - www.lekolin.org - www.lekolin.net www.lekolin.info -www.navendalekolin.com -http://kursam.org/index.html- http://kursam.net/index.html