19 Nisan 2017 arşamba Saat 18:24 // Krdistan Stratejik Aratrmalar Merkezi
Pit rn Emerka li Ser Sriy i Heye?

Div tu kes bi avek bik li derbeyn Emerka ya di 7 Nsan de nenre. ra baregeheke leker w hza ezman ya Sriy seqet neke w bikaranna w ji ekn kmyew re j ranewestne, l hema ev derbe peyamek b, bi taybet ji dost, rexnedar dijminn Emerka re b.

Peyama sereke j ew e ku di aloziya yekemn de, Trump guhdar wirmendn xwe kir, espand ku di guhertina helwestan de ew pir nerm e, ji bo destpkirina erka xwe, biryareke rast stand, ji bona ku Rsya tu bertekan nan nede, ew agahdar kir bi lezgn tevgeriya. Mesajeke zelal and, t de diyar kir ku Emerka ne ten li dij gefxwarina herm derdikeve l hema ew li hember zor zextn Rsya j tevbigere.

Derbeyn Emerka w ne ten riya er sivl biguherne w ne ten asta azara sivlan j km bike. Ev derbe w bikaranna Esed ji ekn kmyew re snor bike w mesajeke berfireh bine ku w Emerka d li hember Rsya derbikeve. Van derbeyan diyar kir ku ji niha n de, dema b xwestin w Emerka hza xwe bi kar bne.

Tevgera Emerka ya v dawiy bandoreke w ya berfireh li ser terora dewlet ku Esed li hember gel xwe dimene kir. Emerka giraniya liv tevgera xwe dan ser er DAIޒ. Terora dewlet ya ku pergaln lak n mna pergala Esad bi kar tnin, ji tundiya ol xirabtir e, encamn bikaranna ekn kmyew bermln bombekir ev yek teqez kir.     

Tevgera Emerk ya dereng encamn xirab bi xwe re an. Li gor Esad; ew ji aliy Rsya ve hatib parastin, l pit daxuyaniyn ku Emerka v dawiy didan naveroka wan j, mijara ji hol rakirina Esad tune b, rjma Esad rbazn her tund li dij hzn rikberiy bi kar an. Di bin swana van mercan de li gor nrna Esad, bikaranna Esad ji ekn kmyew re bi encam b. Hzn hevkarn Esed n weke ran, Rsya Hzbullah hzn rikberiy sivlan ber bi bajar Idlib ve andin. Bikaranna gaza Sarn j gel xiste nava tirs pank, hza rikberan lewaz kir mercn n afirandin hit ku rjma Esad gelek herman ji n ve bi dest bixe.

Derbeyn Emerk xuya kir ku heya niha Esad armanca siyas ya sereke ye, bikaranna w ji ekn giran re w bi xwe re encamn xirab bne, bi taybet derbeyn tolhildan yn Emerk. Ev derbe j hat w watey ku ne Emerka ne j chan bi tevah w azara sivln Sr ji br nekin.

L rastiya ku li hol dimne ew e ku bertekn li hember kutina 100 sivln Sr bi jehr, rastiya tehl di aloziya Sriy de naguherne. Neteweyn Yekby diyar kir ku di van saln er Sriy de bi sedhezaran sivl birndar bn hatin kutin, nz 13 milyon mirov j di metirsiy de ne di nava wan de bi milyonan zarok hene.   

Bertekn rker li hember bikaranna ekn kmyew w Sriy ji terora dewlet neparze, hevpeymann agirbest vekiandina lekeran w werin binpkirin. Ev r w pitgiriya Rsya ji Sriy re ranewestne, bi bihaneya er teror r nexwexane, markt devern din n sivlan dikin.

Pitre i heye?

Pirsa sereke ew e ku ka pit v yek w i biqewime? Encam li gor xuya dikin ne ba in, l hema riyn hey gelek in ku dibe bi xwe re bandorn ern bne hol, dibe ku pwstiya bikaranna tundiy tune be, bi taybet li ser erd.

Yek ji riyn hey, weke mnak ew e ku bikaranna ekn kmyew di paeroj de w bibe sedema derbeyn giran ji aliy Emerka ve, bi taybet rn ezman li ser baregehn Esed algirn w.

Emerka dikare bi aram tevbigere, bi taybet bi hevkariya algirn xwe li herm Urdun, Erebstana Sid, Dewletn Yekby yn Ereban Qeter ku ev dewlet li dij liv tevgern Esad alkariyn daray leker bidin hzn rikberiy, ji bona ku pvajo bigihje asta danstandinn ku Esad ji hol were rakirin.

Riya her bi bandor bi hz ferzkirina sezayan e, bi taybet li ser kargehn derve, tkiliyn daray, n hatina ezman deryay ketin derketina biyaniyan nava xaka Sriy. 

Di scdarkirina Emerka ya di derbar tawann er de, xuyaye ku Rsya kete nava atiyeke kr, dema got ku ew v mijar txe rojeva civna Encmena Ewlehiy, atiya Rsya krtir b. Evya b derfeteke pir dewlemend ji bona ku Emerka tevah binpkirin bikarannn ekn kmyew ji aliy Sriy ve tomar bike arv bike. Ji bona ku em bi daw bikin, ragihandina bikaranna Esad ji ekn kmyew re, ji bo tkiliyn stratejk, rbazeke hestiyar e.

Pniyara Senator Mac Cain Graham kirine, ya di derbar hilweandina tevah hza ezman ya Sr, metirsiyn w yn zelal hene, l hema weke pniyar dimne. Emerka j w her demek bikaranna w li ber guhan bixe. Rbazn bi v reng w zor li Esad Rsya bikin ew hertim di nava zor metirsiy de jiyan bikin.

Bikaranna Emerka er xwe li dij DAI ji bona ku alkariy bide Kurd Ereban hermeke xwe ya bi ewle ava bikin heyan ku Esad die pniyareke dine w bi xwe re derfet metirsiyan bne. Rpvana herma bi ewle j w hd hd berfireh bibe w Sriy ber bi perebn ve bibe.

Div Emerka alkariyn mirov neke mijara nakokiyan, ji ber ku buhaya sinc exlaq ji ya leker girngtir e. Dikare bi riya hevkarn xwe hin alkariyn navnetew ji sivlan re bine, l hema di rewa berdewamiya er de, hem alkar vala ne.  

Li dawiy, gavn ku div Emerka neavje ev in: binketina rn w li dij baregehn Esad, bi Esad an bi Rsya re ketina nava danstandinan, efkirina Esad. Ji van girngtir j, div Trump giraniy bide ser dtina r rbazn cidd di war bidawkirina a gel Sr de, ne ten xwe bi ekn kmyew re mijl bike.          

 

avkan: Navenda Lkolnn Stratejk yn Navnetew       

Daner: Anton H. Kordzman

Wergerandin: NGW Ciwan QEREMAN

Link: https://www.csis.org/analysis/us-attacks-syria-what-comes-next

 

 Navenda Lkolnn Stratejk a Kurdistan

www.lekolin.com - www.lekolin.org - www.lekolin.net www.lekolin.info -www.navendalekolin.com -http://kursam.org/index.html- http://kursam.net/index.html