Ziman Kurd namsa Kurdan e
Rportajlar / 11 Mayıs 2010 Salı Saat 15:31
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Bi boneya v yek, em ro li iyayn Kurdistan, li ser rewa ziman Kurd, li gel Endam Komteya Ziman Perwerdeye ya Koma Civakn Kurdistan,

Ziman ji bo hebna civakek yek ji sereketirn ertan e. Bi boneya v yek, em ro li iyayn Kurdistan, li ser rewa ziman Kurd, li gel Endam Komteya Ziman Perwerdeye ya Koma Civakn Kurdistan, Dildar Sat re, li ser biaftin, pirrzaravay poltikayn dewletn dagirker 15’ Gulan, Cejna Ziman Kurd axivn.

* Birz Dildar Sat, hn wek Komteya Ziman Perwerdey ya Koma Civakn Kurdistan, salroja ziman Kurd bi kjan dirum proz bikin?

Durima me ya sal, gotina Rber Apo ye, ku dibje “Ziman beden e, li bedena xwe xwed derkeve”. Ziman ji bo civakan hmaneke sereke ye. Ne erm, ne xwn, ne j titine din, nabin nasnav. i dibe nasnav? Ziman dibe nasnav. Nasnava me bedena me ye, em li bedena xwe xwed derkevin. Em sal bi v durim dest bi kar xebatn xwe bikin.

* Ji bo sal hedefn we i ne?

Em sal, ji bo ku yektiya ziman Kurd be, bi kar xebatn xwe berdewam bib. Dsa, ji bo ku ziman Kurd tkeve bin ewlehiya makezagonn dewletan, em t bikoin. Bi taybet ji bo ku li Tirkiyey, ziman Kurd di makezagon de misoger bibe, em pit cejn rzealakiyan bidin destpkirin.

* Li gor hinek lkolnan, di encama asmlasyona dewletan de, li bajarn Kurdan axaftina bi Kurd axaftin di rza duyem de ye. Gelo sedemn v yek i ne? ji bo ku b derbaskirin, i pwst e b kirin?

Pirseke pirr girnge dibe ku mirov hinek bi berfireh binirxne. andeke bingehn tu aran pwstiya nabne, ku andeke din ji nav bibe, tune bike. Li chan, dewletn ku li ser andan asmlasyon dikin ew dewlet in, ku ji andan ditirsin. Ev and li beramber andn din xwe b hz dibnin. Ji ber v j, dest davjin zor asmlasyon. Misogeriya anda xwe di v de dibnin.

* Asmlasyona li ser Kurdan king dest p kir?

Asmlasyona li ser Kurdan di heyna Ereban de dest p kir. V yek ji navan dest p kir. Destpk gotin, navn Ereban navn axret ne kes ku nav w bi Ereb nebe, ew nikare bie bihut. Bi taybet li nava bajaran ziman deshilatdaran bi hinek titn proz, wek ziman Pxember Ereb ye, dibe her kes bi ziman Pxember biaxive. Ev asmlasyona bi nav ol b. Lbel ev ne bi dar zor b.

* Heta dema Komara Tirkiyey, gelo mirov dikare bibje biavtin heye?

Beriya w j heye, lbel bi sazman neb. L di dema Komara Tirkiyey de, biaftin bi sazman pk hat. Ziman mparatoriya Osman ji Tirk pirr cuda b. Li Komara Tirkiyey, saziyek ji bo zimn hate damezirandin zimanek bi Tirk hate kirin. Ev yek li ser felsefeya yek dewlet, yek ziman, yek al yek welat hate avakirin. Ji bo ku ziman Tirk bikin ziman ferm bi her kes bidin axaftin, biaftin dane destpkirin. Zimanek ku li saziyek hatibe kirin, ew dikare xwe bi dar zor bide pejirandin. Ji ber v yek j, kevnartirn ziman and, ziman anda Kurdan kirin hedefa biaftin.

* Biaftin bi kjan amran hate kirin?

Qedexekirin gava yekem b. Li v yek tr nekir, ser gotin 5 quri ceza hate birrn. W dema ku 5 quri bi miyek b. Li gel qedexekirin, ji awir abor ve Kurd bir hitin yek r ji Kurdan re vekir hitin, ew j xwenkarkirin, Tirkbn b. Hn l temae bikin, ji bo ku bi biaftin berdewam bin, YBO, dibistann evn (leyl) vekirin, ku niha bi tecawizan, bi destdirjiya li zarokan di rojev de ye. Di van dibistann evn de, biaftina her dijwar li ser zarokn Kurdan kirin. Pirraniya kesn ku li van dibistanan perwerde bn, di encam de bn destikn biaftin. Div em v dem, ji bo ku ev dibistan bne girtin, helmet bidin destpkirin. Kurdan j, an serhildan kirin bi komkujiyan re r bi r man, an j ji bo ku tr bin, bi hmin bijn, bn karmendn dewletan. Rberiya me j dibje, “Kurd bi birtiy tne terbiyekirin”. Kurdan bir dihlin her riyek ji Kurdan re dihlin, ku bibin Tirk, Ereb Ecem. Ji aliy din ve j, kesn ku ev rew nepejirandin, kutin, ikence, zindan ji bo wan rewa hate dtin.

*Ji bo ku poltkaya biaftin b derbaskirin, div i b kirin?

Kurd div li anda xwe vegerin. Armanca biaftin ew e mirov li xwe bike biyan. Div gel me li rastiya xwe vegere dewlemendiya anda xwe nas bike. Tekane armanca biaftin heye, ew j bike, ku mirov ji ziman xwe, ji anda xwe, ji cil bergn xwe erm bike. Van wek semboln bikbn nan didin ziman desthilatan wek sembola bilindbn, mirovbn nan didin. L niha di nava Kurdan de j hinek kes hene, ku dibjin bi ziman Kurd siyaset nabe, xwendin nivsandin nabe, dawroja w tune. Ji ber w, ziman Tirk, Ereb, Faris dawroja xwe heye, dibe her kes fr van zimanan bibe. Div em p li dij v feraseta t bikoin. Em wisa bikin, ku em li kue kolanan bi Kurd biaxivin, navn firogehan, kue kolanan, bajar, nave gundn xwe bi Kurd bibjin. Dibe ku ev ferm nebe. Lbel pwstiya Kurdan bi fermiyeta dewletan nne. Gel me dema ku ziman Kurd bike axaftina rojane, pwstiya Kurdan bi fermiyeta dewletan nabe.

Di rastiy de, bi Kurd hin tit nabin. Ew j, bi Kurdi perwerdeya derewkariy, felsefeya derewkariy, exlaq derewkariy siyaseta derewkariy tune.

* Rola kesn siyasetmedar di v mijar de i ye?

Rola van kesan pirr e. ima ku gel me li van kesan temae dike hinek j zar wan dike. Ji ber v j, div hem kesn ku ji bo Kurdan siyaset dikin, bi Kurd biaxivin gel han bidin.

* Gel rexne digire, ku li saziyn Kurdan ziman Kurd nay axaftin. Hn v yek bi i ve girdidin? Div i b kirin?

Em cudatiy naxin navbera zimanan. Em dibjin, her zimanek mirovek e. Mirovek bi end zimanan bizanibe, ba e. Ji bo ku and dewlemendiyn wan bizanibe xwe dewlemend bike. Dema ku em behsa v metirsiy dikin, ji me re dibjin, neteweperest. Em ziman tu kes bik nakin, em ziman tu kes nabiivnin. Neteweperest biaftinkirin e. Div kesn ku di van saziyan de xebat tkon dikin bizanibin, ku ziman nasnameya wan e. em mirov, erdngariya mirov nabe nasname. Div giran be, heta niha j em tkon dikin, em giyan xwe didin, lbel em nikarin rastiya civakbn, ziman xwe biparzin. Gel me di v mijar de gelek gil gazinan dike dibjin, di saziyan de, bi Kurd axaftin km e. Em dubare dibjin, ziman beden e heke ziman tunebe, ev beden nikare bij. Div rvebern saziyan p li mala xwe bi Kurd biaxivin. ima ku ziman di nava malan de bi p dikeve bila her malek bikin dibistanek. Saziyn Kurdan div bibin ciy perwerdeya ziman Kurd.

* Em dixwazin hinek mijar rojane gotbj bikin. Serokwezr Tirkan, Erdoan TRT 6 qursan wek diyar dide nandan ji Kurdan re got, “nankor”. Hn v gotin siyaseta AKP’y ya li ser Kurdan awa dibnin?

Mirov dikare bibje, ku di droka Komara Tirk de, poltkayn her xeternak bi destn AKP’y tne birvebirin. AKP hem ol bi kar tne, hem j di gotin de demokrasiy bi kar tne. Ba nas dike, ku Kurd dilsozn ola xwe ne. Wek geln din, ji bo ku ji bo berjewendiyn xwe bi kar bine, nzk nabe. AKP ji aliyek ve Tirkbn bilind dike, ji aliy din ve j, ji Kurdan re dibje, em birayn Misilman in Kurdbn tune dike. Ramyariyn AKP’y yn xapandin di k de xuya dibin? Di v pakta makezagon de. Heke AKP’y bi rast birat slam esas bigirta, w end xal ji bo Kurdan j di nava v pakt de bi c bikirana. Niha biaftina klask d nema dikare bimenin, ji ber v j, dest bi hinek rbazn din kirine. Ew j, bi ziman Kurdan bidrxistina Kurdan ji anda wan xistin rojev. Dsa, ev gavn ku tne avtin encamn v tkon ne. Dsa, ev gavn ku hatine avtin, bingehn wan n makezagon nnin. Ji ber v j, AKP biaftina Komara Tirk a het sal temr dike w bi rengek din pk tne.

Naveroka TRT 6’ ji bo ziman rolek dilze gelo?

Mirov dikare bibje, ku tu tkiliya v bi rastiya Kurd re tune. Ji bo ku droka Kurd rast b zann, heta niha kjan bername kirine? Ji bo frbna zimn kjan bername kirine? i motfn Kurd di TRT 6’ de hene gelo? Me hete niha titek t de peyda nekir. anda Kurd t de tune, bi devokinan dide axaftin, ew j Kurdiya resen xerab dike. Mirov dikare bibje, TRT 6 amreke xerakirina ziman Kurd ye. Rista v TRT 6’ siyas ye armanca w ew e bi rengek n biaftina Kurdan bidomne. ima ku siyaseta dewlata Tirkan a der bar Kurdan de nehatiye guhertin, heta ku armanca gaveke wiha biguhere. Heta ku dewleta Tirk bibje, “yek dewlet, yek ziman, yek al, yek welat”, ne wateya TRT 6’, ne j wateya qursn Kurd heye.

* Li gor we, pirrzaravaybna ziman Kurd div awa b helsengandin?

Neteweyn chan hem pirrzaravay ne. Pirr netew hene, heke perwerdeyeke git tunebe, qet ji hev du t nagihjin. Bi dehan zaravayn Ereban hene, dsa y Tirkan j wisa. Ji ber v, pirrzaravaybn ji bo netewebna Kurdan ne asteng e. Lbel dewlet dagirker v wek amrek dabebna Kurdan bi kar tne. Ev dewlet ji Kurdan re dibjin, “hn nabin netewe, hn ji hev du t nagihjin” bi v reng di ser Kurdan de tevlheviyan divn kin. Div li dij v siyaset, konferansn ziman Kurd bicivnin ji bo ku Kurd batir ji hev du t bigihjin, hewil bidin.

* Rola zimanzann Kurd di v mijar de i ye?

Mixabin kesek ji ngilistan Kurdistan li ser ziman Kurd lkolnan dike encamn wan bi chan re par hev dike, l zimanzanek Kurd wiha nake. Li ciy xwe rdin li encamn van pirtkan dikole. Ev ermeke mezin e ji van kesan re. Div zimanzann Kurdan gund bi gund bigerin li ser ziman Kurd lkolnan bikin. Niha j, em avkaniyn wan kesn biyan esas digirin. Div ev b derbaskirin.

* Ji bo v salvegera Cejna Ziman Kurd peyama we d i be?

15’ Gulan, roja derketina kovara Hawar ye. Ev di heman dem de roja hawara Kurdan e. Li dij dagirker, mtinger, biaftin, hawar gotina, d Bes e ye. Ev roj ji bo w hate diyarkirin. Di heman dem de, diyariyeke ji bo xebatn Celadet El Bedirxan b. Bi boneya v roj, em dsa Celadet El Bedirxan bi br tnin bejna xwe li ber w ditewnin. Ziman nasnav e div gel me wek awa li bedena xwe xwed derdikeve, wisa j li ziman xwe j xwed derkeve. V roj, bi ahiyan, alakiyan bi giyanek selhildan proz bike.

 

Ezz Koyluoglu - ANF

Navenda Lkolnn Stratejk a Kurdistan

www.navendalekolin.com -www.lekolin.org - www.lekolin.net – www.lekolin.info

 

Parveke

TAGS(ETIKETLER):  

Bu Yazya Henz Yorum Eklenmemi.