Diyar Xerb: ‘Hilbijartineke n li Ber Deriy Iraq’ ye’
Rportajlar / 02 Mayıs 2010 Pazar Saat 14:55
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Tirkiye wisa hizir dike dibje min di guhertina rjma Iraq’ de cih negirt ez bpar mam, l dib ez di avakirina pergala n ya navey Iraq de xwed rol bim.

Silmaniy-  Serok Partiya areseriya Demokratk a Kurdistan (PDK) Diyar Xerb, pvajoya ber pit hilbijartinn 7’ adar yn li Iraq nirxand diyar kir ku hzn hevpeyman di Iraq de her tim rola mudaxeley dixwazin bilzin. Xerb, an ziman ku div kurd ne li gor plansaziya devre tevbigerin, plansaziyek xwe ava bikin li gor w tev bigerin.

 

Serok Git ya PDK’ Diyar Xerb, tkildar pvajoya ber pit hilbijartinn 7’ adar yn Iraq ji malpera Navenda Lkolna Kurdistan re nirxand. Xerb, li ser pirsn wek PDK pvajoya siyas ya pit hilbijartina Iraq, derenxistina avakirina hikmeta n, bandora hzn hevpeyman n li ser kurdan hzn Rojhilata Navn i ye? Sedema trafqa dplomas siyas ya Tirkiyey hikmeta Herma Kurdistan bo i ye? Bersivand.

 

 

Hn weke PDK’ pvajoya Siyas ya pit hilbijartina Iraq’ derengxistina avakirina Hikumeta n awa dinirxnin.?

 

‘Civaka B Rxistin, Civaka B rade Ye’

Serok Partiya areseriya Demokratk a Kurdistan Diyar Xerb pvajoya pit hilbijartinn 7 Adar yn Iraq’ nirxand. Xerb diyar kir ku civak li dij rjma Bass kesayeta Saddam Huseyn b, l civaka Iraq’ ne xwed rxistin rade b wiha dirj da gotinn xwe: “ Bguman ji bo nirxandina rewa pit hilbijartina git ya Iraq’, pwste em p rewa Iraq ya beriya hilbijartin rove bikin.  Weke t zann ne guhertin ne j hilwena rjma Bass di sala 2003’an de, ne titek xwezay  b. Raste di qada navnetew de amedakar hebn, l di rastiy de di nav civaka Iraq’ de li hember kesayeta Saddam aciziyek heb, l hna ev aciziya civak ne gitib asta rade rxistin. Ger niha behsa guhertinek j t kirin ew j bandora hzn navnetew weke Dewletn Yektiya Emerka(DYE) Ingiltere bn. Hzn sermayedar bi pengiya DYE ji bo xwe ji qeryana Abor, Siyas Civak derbixne, li deriy areseriy digeriya.  Ji ber v mudexeleya Rojhilata Navn rn ser Iraq’ ji xwe re deriy xilasiy dt. Ji ber v sd ji rewa Iraq’ girt hzn rikber yn Iraq’ j li gor viya tevgeriyan ev mudexele hate kirin. L pwste em ji br nekin ku Emerka ger karba rjma Bass biguheranda w di sala 1991’an de biguheran da, l ji ber altarnatf di w dem de nedt er merc w dem ne li gor hzn Emerka b, Emerka mudexeleya xwe 12 salan pavexist. Di wateyeke din de, hzn hevpeyman keng xwestin mudexele bikin, tam li gor xwe hzn rikber avakirin mudexele kir. Pit 2003’an DYE li gor pergala xwe zagon avakir rvebriyeke ji Iraq’ re hilbijart. Dsa hzn rikber ji derve an zagoneke n li gor pergala xwe ya Rojhilata Navn a Mezin rvebiriya hem Iraq’ xiste dest xwe. Pit Hikumeta dem Hikumeta Koalisyon a Iraq’ cara yek di sala 2005’an de hilbijartinn git li Iraq’ bn. L, di van hilbijartinan de, kesayetn weke Ehmed eleb Eyad Elaw hin aliyn Suun nekarn di nav pvajoya siyas de cih bigirtana ne hevsingiya bi hilbijartin re derket her krb. Hilbijartina 2005’an ku iia bi giran desthilat bi destxistin, v yek r li ber ran’ vekir ku pit 2006’an li Iraq’ xwed desthilat be.” 

 

Emerka di ar Saln Br de Winda Kir

 

Xerb di war helwesta DYE de axiv got: “DYE di war leker de xwed bandor b, l diwar dar siyas de ran serdest b. Dema mirov li ar saln bor dinre, bi rihet em dibnin ku Emerka bi hzn derve yn hindur de di nava emelkariy de b ku karibe di van hilbijartin daw de, pergala ku ida dikir bide ronitandin. Ji ber v Emerka xwest sd ji hem aliyan weke Suun(Bassiyn Kevin) iia yn nz ran, bi aliyn Redkal Lberal yn nz ran, i iia i j Suun bigre aliy xwe. Aliy din j karibe di nava refn iia Suuniyan de dubendiy saz bike, heya astek j ev yek biserxist. Emerka di nav hewildana avakirina Hikumeteke ku karib berjewendiyn xwe yn Iraq’ biparze, pit vekina hzn xwe yn leker ji Iraq ku w di meha trmeha sal destpbike. Ji ber v bi hem aliyan re di nava hevkariy deb ku hikumeteke li gor xwe avabike. Li hember v yek ran j di nava hewildan deye ku bandora xwe ya Iraq’ winda neke berjewendiyn hey biparze. Dema em li encama hilbijartina 7’ Adar dinrin, em nrnek wiha dibnin. Rewa niha ya Iraq’ berhema dubend hevsingiya van hzane. Dsa encam hilbijartin derxiste hol ku him Emerka him j welatn navey end kar kirine ku hikumeteke li gor xwe li Iraq’ saz bikin. Yan di ar sal bor de li Iraq’ di war bandorbn de Emerka titek winda nekir, l di heman dem de j nekar bandoriya ran’ bi tevah j bikne. Nakokiyn niha ku derdikevin, encama van her du ajanda ne. Aliyek w Emerka hzn hevpeymane aliyn din y ajanda j ran hevkarn w ne. Tit diyare,  ran’ di navbra saln 2006 2009’an de bi rihet kariye li Iraq’ hikumet bibhse.”

 

‘Aloz Kurtir Dibe’

 

Xerb di berdewamiya gotinn xwe de diyar kir ku raste iia dengn zde bi destxistin di hilbijartina de, l ji ber perebna di nav iia de ran v car nikar hikumeta n saz bike. Xerb, ev tit gotin: ” Heman tit aliyn nz Emerka j dengn zde bi destxistin, l ji ber nrn ramann cda em bi tena ser xwe nikarin hikumeta n ya Iraq’ avakin. V rew bi xwere qeryanek an, pwstiya herdu aliyan j bi hzn kurd heye. Ji ber v daxuyaniyn di derbar encamn hilbijartin de daxuyaniyn komisyona serbixwe ya hilbijartina Iraq’, ji bo careke din dengn hin bajarn Iraq weke Bexdat werin hijmartin encam careke din di ber avan re bn derbas kirin. Dsa di heman dem de biryara betal kirina 52 endamn hilbijr ku ji wan 22 yn listeya El Iraqiyane(Eyad Elaw) ye bi biryara komisyona hilbijartin. Wisa diyare, dema ev biryar pk b, lsteya Elaw serkeftina xwe ji dest dide ev yek dibe sedem kirzeke n ya li Iraq’. Her listeyek ji lsteyn ku serkeftin bi destxistine, dixwezin li ser hesab lsteya din bi riya zagon qezencan bi dest xweve bne. Dema rewa hey htmalan li ber av tn girtin, avakirina hikumeteke n gelek zehmete, ji ber ne di war zagon, yasay siyas de pirsgirke. L, tu welatn cihan nebye ku 2 meh di ser hilbijatin de derbas bbe hina encamn daw yn hilbijartin nehatibin akere kirin hikumet nehatibe avakirin. ji bo rewn ku tne jiyan kirin, htmal heye ku careke din hilbijartin pk b. Ger hzn siyas ne li gor berjewendiyn xwe, li gor ajadayn derve kar bikin, ne zore ku Iraq careke din ber bi aloziya saln 2004 2005’an ya ewlekar siyas ve bie” 

 

Rola welatn navey weke Tirkiy, Sudiy, Urdun Sriyn awa rove dikin li gel ya ran di pvajoya avakirina Hikumeteke n li raq’ ?

 

Xerb li ser rola welatn navey di Iraq’ de j destnan kir ku Emerka dema mudexeleya Iraq’ kir, xwest bi tena xwe bi alkariya Ingilzan v pvajoy bi ser bixe. Xerb, an ziman ku dema dt ku hzn navey weke Sr, Urdun, Sud Erebstan, Misir, Turkiye ran  xwediy berjewendiyn cda ye v dem j wiha  nirxand: “DYE mecbr ma careke din di aroveya Pirojeya xwe ya Rojhilata Navn a Mezin de, hesabn xwe ji n ve bike. Ji ber v DYE li gor rapora Bikir-Hamilton siyaseta xwe li ber avan re derbas kir siyaseta xwe piratze kir. Ji ber v di saln 2006-2007’an de Emerka li gel hinek van hzan kete nava peywendiy ku karibin li Iraq’ karek hevbe li gor berjewendiyn hem aliyan pk bne. Ji bo v Lsteya El Iraqiya ku serokatiya w Eyad Elaw dike, ne ten Emerka pitgiriya w dike. Di nava listeya Elaw de, Suun, iia, Turkman Kurd hene. Her yek ji wan bedarn listey xwed hesabn cdan bi welatn navey re ne. Ji bo v em dibnin ku li Iraq’ du eniyn esas hene. Eniyek Emerka, Tirkiy, Sidiye sral e Eniya duyemn j ran e.”

 

‘Di Dtmendiy de Kurdan Nasdike Wek din Dijtiya Kurdan Dike’

 

Di derbar Tirkiy rola w ya di Iraq’ de j Xerb, van titan got: “ Bguman Tirkiye weke welatek herm di dawiya sedsala 19 mn destpka sedsala 20’mn de di Rojhilata Navn de xwed rol b. Ji bo v dixwazin di hla sererastkirin de, di Iraq de  bibin xwed rol. Tirkiye wisa hizir dike dibje min di guhertina rjma Iraq’ de cih negirt ez bpar mam, l dib ez di avakirina pergala n ya navey Iraq de xwed rol bim. Dsa ji ber pirsgirka Kurd a li Iraq’.  Tirkiy heta niha Kurd di war zagon ferm de hna Kurd qebul nekirine. Tirkiy nikar daqurtne(Hazim) ku Kurd li Iraq’ bibin xwed destkeftinek. Her end di rojn daw de hevdttinn hebin peywendiyn Herma Kurdistan Tirkiy pket heye j, l h j Tirkiye, di van d saln daw de j, hikmeta Herma Kurdistan bi aweyek ferm qebl nekiriye. Tit niha ku Tirkiye dike, ya kurdn Bar herma Kurdistan li gor berjewendiyn xwe bi kar tne. Tirkiy dixwaze, sd ji qeryana Emerka ya li Iraq’ de dikne bigre berjewendiyn xwe serdest bike. Dewleta Tirk ji bo Kurd li Iraq’ nebin xwed serkeftinn mezin, li dij kurdan,  bi Sun iyan re di nava peymanek deye. Dsa pitgiriya Eniya Turkmen dike ku wan j li dij serkeftina kurdan bi kar bne. Encama hilbijartin kmbna kursiyn Kurdan li Bexdat j, nane ya v ye. Siyaseta Tirkiy,  di war dtmend de dostaniya Kurdan e di war veart de j, dijmin kurdan e.”

 

Ji ber i li hember van hem siyasetn tne meandin helwesta Kurdan lewaze? L rex v ku ert mercn Kurdan l bakirina, rew heb?

 

‘Kurdn Iraq ne Li Gor Plansaziya Xwe, li Gor Yn Derve Tevgeriyan e’

 

Xerb, wiha got: “Pkhatyn Iraq’ weke iia Suun xwed tfaqeke stratejkin bi welatn navey re. Wek mna iia yn Iraq’ xwed  peymaneke startejkin bi ran’ re, ji ber v guhertineke di rewa Iraq’ de bandor zde li iiyan nake. L kurd di cihan de ne xwed peymann stratejkin, ji ber v Kurd hertim li Iraq’ ne li gor ajandayn xwe yn netew li gor ajandayn derve tevgeriyaye.  Ji ber v di siyaseta rojane de her roja ku die Kurd zerar dibinin, ez v yek weke hawke(Denklem)dibjim. Ji aliyek din ve, ji bo tu bi serkeftin bi dest bixn, pwste pirojeyn te hebin tu pita xwe nede tu kes. Her iqas YNK’ PDK’ li Bexdat Herma Kurdistan de kar kiribin j, l ji ber ne xwed pirojek yektiyeke netew bn her tim li gor plansaziya  hzn derve tev digeriyan, nikarn qezenc bikirina. Ez weke mnak bjim ji ber kurd ne xwed siyseteke netew ne, Emerika j dixwaze ji kurdan sd bigire Tirkiy j dixwez sd ji kurdan bigire. Ji ber kurd ne xwed stratejiy ne, li Iraq’ yn zirar dibne Kurd e.  Ji bo v yek ye em wek PDK’ hertim dibjin, pwste Kurd ji bo berjewendiyn xwe kar bikin. Ji bo v j pwstiya Kurdan bi yektiy heye. Xala din ku ez dixwezim bal biknim ser pwste berjewendiyn bereyn din li ber avan b giritin. i pngav yan peyman bn kirin, pwste ne li ser hesab pereyn din y Kurdistan be. Berjewendiyn hevbe yn Bakur, Bar, Rojhilat Rojavay Kurdistan hevbe li berav bn giritn. Ji ber bvajoya ku niha li Iraq’ t jiyan kirin ne ten bi Iraq Herma Kurdistan ve girdayiye.  Dema ev yek b kirin ne ten li ser asta Herma Kurdistan, li ser asta Rojhilatan Navn Cihan bibin xwed gotin, ji ber yektiya Kurdan t sazkirin hza Kurdan derdikeve hol.”

 

Di demn daw de  trafqek siyas, Diplomas di navbra Tirkiy Herma Kurdistan de b wn di demeke wisan hesas de van hevdtinan awan rove dikin?

 

Diyar Xerb di derbarn hevdttinn daw de axiv got: “ Tirkiye, ran heta Siud Erebstan j ku Birz Celal Talaban Mesd Berzan vexwendibn b Sud Erebstan, welatn mezinin dixwezin bandora xwe zde bikin li herm. Tirkiye di demn ber de Hikumeta Herm nas nedikir daxuyaniyn tund j li dij Hikumeta Herm j didan. L pit 1 Hezran a ku tevgera azadiy li Bakur Kurdistan li hem qadn jiyan de bandora xwe da hiskirin. Tirkiy near hit ku b naskirina areserkirina kurd nikar tu pngavek  bavje. Ji ber v km km peywendiyn xwe li gel Herma Kurdistan p xistin. awa ku di sala 1992’an de dema tevgera azadiy  li bakur Tirkiy bi bandor b her iqas p ket, Tirkiye pwstiya xwe bi YNK PDK’ dt, niha j Tirkiy pwstiya xwe bi van hzan heye ku PKK’ b bandor bike. Hevdtina Tirkiy Herma Kurdistan pit sala 2007’an wazek din ku em i nav l bikin, em dikarin l bikin e. Ev terafqa dplomas ku tn kirin di navbra Herma Kurdistan Tirkiy aliy w yn akere aliy w y vaart j hene. Tita ku akere t gotin peymanek dostaniy ye, l di war piratk de reke li ser Kurd heye. Navendn n yn leer li ser snor Herma Kurdistan’ tn avakirin navendn sxor yn MT ketine nav herma Kurdistan. Tit ku di piratk de t jiyan kirin ku AKP’ pitgr dike qao di ser de gotin vekirina Kurd, vekirina Demokras pit re j gotin pirojeya vekirina netew, hem ji bo tasfiya Kurda ye. Me ev encam derxistiye. Li Bakur Kurdistan Kurd ji bo atiy her roj di nava alekiyan da ne, l dewleta Tirk Hikumeta w tu pngavn poztf li hevber v ne avtine. Berovaj v brmet li hember nirx rberiya w gel kiriye. W awa li gel Kurdn Herma Kurdistan rast samm be. Ji bo v em ne li dij peywendiyn li gel Emerka yan Tirkiy ne. Em li dij peywendiyn veart yn li dij gel Kurdin. Pwste di van peymann Herma Kurdistan li gel Tirkiy welatn din xetn Sor yn Kurdan hebin.”

 

Tu pbnn we ji bo avakirina Hikumet hene, li gor we serokwezr Hikumeta n ya Iraq’ ki ye?

 

‘Bi Perensba Demokrasiy areser Peyda Dibe’

 

Di daw de Xerb behsa helwesta PDK’ ji kir wiha daw li gotin xwe ann: “ Em weke aliyek Kurd demokratxwaz dibjin ku du al li Iraq’ hene. Yek j sermayedariya cihan(global) aliy din j statuku parz a herma Rojhilata Navn e. Ev her du al nahlin ku li Iraq’, ne di war raman de ne j di war civak de, ji bo areserkirina pirsgirkan titek nakin. areseriya rast resen li ser bingeha demokrasiy paldan bi geln ku li Iraq’ jiyan dikine bi v pernsb kar kirin. Em weke PDK’ aliy demokras lawaz dibinin, ji bo v j pwste em kar bikin. Ew kesn xemxwarn areserkirina pirsgirkan demokrsiy ne, pwste her tim kar bikin ji bo at demokrasiy. Dema em cidd bin di kar xwe de em dikaribin bi perensbn demokratk xwe bikin aliy syemn ji bo areserkirina gel Iraq’”.

 

Serbest Rzan

Navenda Lkolnn Stratejk a Kurdistan

www.navendalekolin.com -www.lekolin.org - www.lekolin.net – www.lekolin.info

 

 

 

 

 

 

Parveke

TAGS(ETIKETLER):  

Bu Yazya Henz Yorum Eklenmemi.