Li Dij ovenzma Ereb Berxwedan
Rportajlar / 13 Mart 2010 Cumartesi Saat 19:05
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Dewleta Sriyey heta niha li ser esas ne qeblkirina hebna kurdan siyaseta xwe didomne.

Dewleta Sriyey heta niha li ser esas ne qeblkirina hebna kurdan siyaseta xwe didomne. Her iqas li hember kurdan gelek caran siyaseta nerm dabe meandin j ev yek girday siyaseta w ya dem ye. Gel kurd di 12’ adara 2004’an de li hember zilma Sriyey ser hilda. i b sedem ku kurdn rojavay Kurdistan ser hi de. Sedemn serhildana Qamiloy i bn, ima hzn Sriyey bi awayek qetlamwar r kir. Tkiliya Tirkiye Sriyey li ser i bingehan p dikeve. Bersiva van pirsan Endam Konseya Rveber a Koma Civakn Kurdistan Rustem Cd ji ajansa ANF’ re ragihand.

 

Beriya rexistina azadiya kurd nzikat siyaseta  dewleta Sriyey ya ji bo kurdan awa b?

Siyaseta ferm ya Sriyey li ser esas neqeblkirina hebna kurdan hatiye avakirin. Ligel pir hikmet hatin guhartin j ev siyaset, bi xetn xwe yn esas nehat guhartin. Beriya Tevgera Azadiye j pit w j ev siyaseta di war rgez prensb de tu guhartin te de enebn. Feqet di al ewaz terz pkann de, dsa danstandina kurdan re hinek serdemn di droka Sriyey derbasbne li dij kurdan pir bi ewazn hik adeta di asta qirkirin de hatin meandin. Carna j siyaseta ewazn hn nermtir danin meandin. Pirsgirka kurd pit er chan y yekemn zdetir xwe dide xuyakirin. Li ser bingeha dizayna n ya Rojhilata Navn bi taybet j parekirina herm, bi siyaseta ngilz fransiyan, parey bik a rojavay Kurdistan ket bin hegemonya fransiyan. Siyaseta Fransa ngilzan ji kurdan re li ser esas nkarkirin b. Statuya ku li Rojhilata Navn hate avakirin, aktorn w yn sereke frans nglz bn. Di siyaset statuya wan de kurd tune b. Hebna kurdan wek netewe bi rengek siyas, civak abor xwe bi rve bibe na, Kurdistan kurdan di nava hrem de kirin ar pare maf kurdan di azad serxwebn de nedtin. Her iqas Fransa di demn hegemonyaya xwe de ji bo hinek tevgern kurdan avn xwe girtibin j, ew j ne ji bo areserkirin, hn zedetir bikaribin kurdan wek kartek li dij dewletn hrem  bi kar bnin. Pit gihitine armanca xwe j kurd b pitgir hitine, heta bne hevpar trajediyn kurd jiya ne.

 

Sedemn neguhartina siyaseta Sriyey li ser kurdan hen. Yek; Tevgera kurdan li Sriyey heta gihite sala 1975’an bi reweke parebn, b hzbn d reweke wisa da b ku ji bo rejma Sriyey ne xeter b. Ji asta talkey derketib. Ji ber ku ketib bin xizmeta stixbarata Sriye. Ev j dib sedema dewlet d er bi dijwar kar neyne siyaseta xwe ya nerm li ser kurdan bide meandin. Noqteya duyemn j; xeta siyas ya rejma Sriyey bi nzikbna kurdan re hinek nermbn dixwest. Sriyey wek dewlet xwe ant-emperyalst didt. Bi Isral re di nava nakokiyan de b. Li ser v esas hem li Tirkiyey hem j li Iraqe avkaniya xeter li ser v rjm hebn. Nakokiya stratejk mezheb di nava rejma Iraq Sriyey de hebn. Dsa sekna Sriyey li beranber emperyalzm nakokiyn cid di navbera Sriye Tirkiyey de hebn. Ev nakok ne ten di war siyas de bn, di war drok de bn j. Sriyey diaya pareyek erd li Tirkiyey dikir. Ev nakokiyana hit ku Sriye tekeve nava lgerna bikaribe muxalefeta ku di nav Tirkiye Iraq de hey bi wan re tekeve nava tifaqek. Ben her muxalf j di ser de kurd bn. Sriye tkiliya xwe bi YNK PDK’ re p xist. Pitre j rexistina kurd li bakur Kurdistan bi pengtiya Rber APO qew. Rexistina PKK’ di 1980’yan de bi taybet j Lubnan Sriyey xwe tevger kir. Nzkbna Sriyey di war siyas de li hember kurdan teqtk b. Tekiliya xwe j kurdan re pxistin j li ser bingeha talkeya Tirkiye Iraqe li ser rjma xwe hol rakirin b. Ev j hit ku siyaseta xwe ya hik li hember kurdan nerm bihele. Tu car ev nermbn beramber kurdan neb stratejk, di ware teqtk de pket di nava Sriyey de.

 

Pit 99’an Sriyey li hember kurdan siyaset nzkatiyek awa pxist. Di sala 2004’an de li hember serhildana Qamilo komkujiya ku pk hat bingeha xwe ji ku der girt?

Komploya Navnetewey ne pvajoyek hesan b. Komplo, li herm destpka pevajoyeke n b. Hebna Rber APO di herm de bingeha berxwedan ava dikir. Hzn kurd n din j her end xeta wan cuda j bibe bingeha berxwedan ji bo wan j vedikir. Dema Komploya Navnetewey b tabloyeke cuda hate hitin ku rexistina azadiya kurd hate tasfiyekirin. Ji bo v bingeha berxwedan li herm ji hole rab. Hzn ji aliy deolojiy ve bi berxwedan ne bawer, ten di aliy siyas de wek helwestek siyas digirin dest, ev hzana pit ve pvajoya nikarbn li ber xwe bidin. Di nav wan de j dewleta Sriyey. Sriyey dewsa xeta berxwedan xeta teslmiyet esas wergirt. Ev teslmbn bi tifaqa Edeney dest p kir. Bi serdema Bear Esad re ev teslmiyet gihit asteke hn mezintir talketir. Sriyey wek dewlet hza xwe ya biryarbn bi temam winda kir. Beranber v ji bo ku bikarib emr xwe dirj bike, xwe bi her away bi hzn derve re girda. Tkiliya bi Tirkiyey re li ser v bingeh ye. Tirkiye ji xwe re wek deriyek dibne. iqas beranber derve teslmbn esas wergire di hundir de j ew qas zext rn xwe li ser ben muxalf demokratik bi taybet j li ser kurdan zede dike.

Serhildana Qamilo ya 2004’an p ket. Dewleta Sriyey bi rengek qetlamwar bi ser de . Sebeb ve j hebn. Guhartin di herm de edibn. Ev guhartin bi taybet bi hilwna rejma Sedam re giht asta xwe ya her jorn. Sstema herm ji van pvenan tirsiya. Kurd di herm de fersendek bi dest xistin ku bikaribin maf xwe bi dest bixin. Ji bo kurdan tkna rejma Sedam fersendek b ku xwe ji n ve bi rxistin bikin. Hzn dijber kurdan v rastiy dtin. Ji bo v ketin di nava helwestn cuda. Di nava raya git ya ereban de kurd tehrkirin. Bi raya git dijminatiya kurdan di nava ereban de belavkirin. Astengiyn ku kurd nikaribin di herm de nbnek ava bikin sd j wergirin dan avakirin. Prova ran edeta pxistin. Propagandaya pir ewt, xirab ovn di Sriyey de avakirin. Di lstokek futbol de ovenstn ereb n ji aliy stixbarat de tn terchkirin rvebirin de r li ser nirxn kurdan kirin. Kurd j ne kurdn kevnbn bi salane tkon didin meandin hesasiyeta kurdan beranber nirxe xwe di asta jor de b. Kurd ev ra ereban li ser nirxn xwe nikarbn qebl bikin qebl j nekirin. Beranber v r helwest dan diyarkirin rabn serhildan. Ev serhildan li gelek hermn din n ku kurd l dijn  belav b. Sedema v re, di herm de pketinn ku dihatin ekirin, kurd ji van pketinan sd wernegirin xwestin bi ran piya v sd wergirtin bigirin.

 

 Li hember kurdan anda qirkirin ya ku t meandin bingeha xwe ji ku der digire?

anda qirkirin bi avakirina dewletn netewe dest p dike. Dewletbna Ereb, Fars Tirkiye li ser bingeha nkarkirin qirkirina kurdan te. Di feraset de armanc asmlekirin serkeftina dewleta netewe ye. Di armanc helandina gel, netewe mezheban ji bo yek netewebn ye. Kurd iqas ziman xwe kar bn, li gor kevneopiye xwe li ser xaka xwe bi anda xwe bij ev ji bo dewletn netewe wek gef xeter b. Ji bo v j em l dinrin dewletn netewe ran, Iraq, Sriye Tirkiye li dij kurdan her dem di nava lgernn n de ne.  Siyasetn tasfiyekirinn n p dixnin. Ev siyaseta ten bi dewletn herm re ne gireday ye. Hzn derve j v siyaseta qirkirin pjirand avn xwe j re girt digire j. Carna bi rengek veart, carna j bi rengek aker dide diyarkirin. Qetlamn Bakur li ser kurdan, rn li rojavayn Kurdistan li ser kurdan, siyaseta ewt a hikmeta navend bar Kurdistan, rn leker darvekirinn li Rojhilat Kurdistan hem parelel in li ser kurdan. Beranber v j DYA YE j li dij tevgera azadiya kurd di nava operasyonan de ye. Ev meandin wek parall bi hev ra tne kirin ev j ne tesaduf ye. Ev j te wateya siyaseta qirkirin.

 

Li hember poltkayn ku dewleta Sriyey ku li ser kurdan dimne pwst e kurd awa xwe bi rxistin bikin tbikoin?

Li Sriyey kurd lawaz in. Dewleta Sriyey r dibe ser bir dihele bi v j kurdan mecbr kokirin dikin. Her jor girtin kencekirin bi nepen ve kutin hene li ser kurdan. Div Sriye siyaseta xwe ya nkar, zext ledan, kence, qirkirin, siyaseta ovn a li dij  kurdan di beravan re derbas bike dev j berde.  Ten riyek li p kurdan heye, ew j berxwedan e. Div gele kurd li her der xwe bi rexistin hz bike. Em wek rxistina azadiy nabejin ku kurdn rojava dijminantiya Sriyey bikin, l ji bo mafn xwe yn azadiy div her dem di nava rxistinkirin tkon de bin. Pirsgirika kurd div bi hostat b areserkirin. Heya ert merc hebin kurd bi meyla dijminatiya akera ya Sriyey neke. L ji bo mafn xwe bi dest bixe div li ber xwe bidin. Ji bo v rxistinkirin berxwedan pwst e. Teslmiyet tu car ne are ye. Berovaj v iqas tu beranber v ser bitewne, dijmin j ew qas ji v hz digirin siyaseta xwe ya nkar didin meandin. Dema gel kurd li dij nkar mhay ser hildide li ber xwe dide, w dem hzn desthilatdar mecbr diminin ku siyaseta xwe di beravan re derbas bikin. Helwesta serhildana 12’ Adare j ev b. Dema serhildana 12’ Adare eb, rejma Sriyey cara yekem b hebna kurdan qebl kir. Soz da ku ji bo areserkirina pirsgireka kurd eger bi rengek lawaz be j bi vegerandina mafn hemwelat de ku gavan baveje. Dema ro em l dinrn asta rexistinkirin di nava kurdan de aloz in. Pirsgirkn kurd en hndirn btirin. Dema hzn stixbaratn Sriyey hzek li beranber xwe nabnin, w dem em dinrin bsnor pkannn xwe yn ovn didomnin. Ten riyek dikare v ovenzm bide sekinandin, ev j bi awayek xurt rxistinkirina xwe ye. Yekbnek di nava xwe de p bixin xwe bigihnin asta xwe rvebirine. Civaka kurd li Sriyey devern din bikaribe keda ku Rber APO daye bikin formula tanzmkirine. Ev ji bo rojavay kurdistan regezeke bingehn e. rn ovn ew e berdewam bikin, l beranber v j berxwedan d berdewam bikin. Rxistina azadiye j gavn mezin diavje ev gav j gelek girng in. alakiyn njn div werin xuliqandin. alakiya biribne a ku li Sriyey demen bor hat pxistin ev alakiyeke n b.  Gerek mirov ji v alakiy j encaman derxn dibe ku alakiyn n awa wern pxistin li ser van wer sekinandin.  Dema mirov bixwaze ewazn tkon alakiyek n pbixin heye, ya grng mirov v pbixin.  Dema ewazn alak bn berfirekirin tkonek b hempa b dayn ew e gel me bi berxwedana xwe li ser j bikeve.

 

Sriye xwe teslm Tirkiyey kiriye

 

Di roja me ya ro de tkiliyn tirkan Sriyey li ser i esasan p dikeve di kjan merheley de ye?

Tirkiy bi hikmeta AKP’e msyoneke n girtiye ser mil xwe. Serok DYA’y Barack Obama dibej: “Tirkiye ne ten irke me y stratejiy ye, di heman dem de j hevkar me y modele j.” Ev te v wateye; dizayna ku DYA dixwaze di Rojhilata Navn de pbixne di bingeh de qtdara AKP wek model nan dide. Li gor berjwndiyn emperyalzm di hrem de rol dilze. Alternatfn Sriyey beranber Tirkiyey tune ne. Ji ber ku wek dewlet hatiye tecrdkirin. Di nav civaka xwe de  ne di nava atiy de ne. Bi derdorn xwe re j ne di nava atiy de ye. Bi dewletn herm re nakokiyan dij. Ji ber ve near dimn ku xwe bavej hembza Tirkiyey. Di tkiliy wan de denge tune. Herdu dewlet di war siyasete de ne wekhev in. Tirkiye di war siyas de tkiliyek xurt bi DYA’y re heye, tkiliyn w bi YE’y re heye, bi Isral re di nav danstandin de ye. Di war navnetewey, leker abor de asta w cuda ye. L beranber v dewleta Sriyey lawaz e. Ji ber v Sriye teslm Tirkiyey dibe.  Tirkiye ev teslmbna Sriyey di aroveya tifaqa xwe ya anti kurd de li herm bi kar tne. Sriye bye bazara berjwndiyn Tirkiyey. – Azadiya Welat

 

 

Navenda Lkolnn Stratejk a Kurdistan

www.lekolin.org - www.lekolin.net – www.lekolin.info

 

 

 

Parveke

TAGS(ETIKETLER):  

Bu Yazya Henz Yorum Eklenmemi.