HEVPEYVNA BRAHM EHMET YA 1995 A BI ABDULLAH CALAN RE - BEA 1
Dizi Yaz / 16 Ocak 2015 Cuma Saat 13:12
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Abdullah Ocalan: Hevalno! mvann me yn bi rmet di destpka tevgera netewe de mamostey ku kar mezin kir brahm Ehmet nivskar mezin Hawar oreger di pber we de silav dikim.

Di destpka tevgera Kurd de tkona PDK (Krdistan Demokrat Partisi)weke tevgereke netewe modern, pit er chan y II. Min, heta beriya w destpkirib. Balam ji ber gelek sedeman erka xwe ya mezin a destpk bic nean. Kurdistan beriya er chan y II. Heta  pit er chan y I. Ji ber sedema hinek derfetan derbaz serdemeke din b. Bi dawbna er chan y I.mn re gelek geln bindest, bi orea Cotmeh re xwe gihandin derfetn xilasbn. Mirov dikara v bilv bike:  Pit bidawbna mparatoriya Osmaniyan nde, beriya hem gelan di bin serokatiya M. Kemal de tevgera neteweya Tirk j di w dem de ji orea Cotmeh gelek sd wergirt.

   Destpkirina tevgera Kurd a Kogir, beriya tevgera M. Kemal t. Di Bar Kurdistan de j  tevgera ku di pengatiya Mahmut Berzenc de dimeiya li hember emperyalzma ngilzan destpkir. Di v dem de hn M. Kemal derneketib hol ev navend ji Kurdan re gelek derfet dida. L pit hilweandina mparatoriya Osmaniyan nde Kurd ji hol rabn. Dikare b gotin ku ten Kurd di bin yek swana dernek de xwe birxistin dikirin. Nav w j Cemiyeta Kurd Teal b. Ev, her zde cemiyeteke ku rewenbran dab avakirin b. L ev di her war de lewaz bn, rxistinbnn wan lewaz bn; brdoziya wan j ne brdoziyeke li gor dem b. Ya din j neteweytiya wan gelek km b. Li hember v j neteweyt ovenizma kemalzma Tirk j gelek bihz b. 

 Bi v ve girday dema ku xwe dipesartin dewletek, paa val j Tirk bn. M. Kemal bi hinek paa valiyan re kete nav tkiliy, dema ku dest bi tkon kirin Kurd n n ser xwe ve dihatin. Cemiyeta Teal ya Kurd j dixwest xwe bigihne Kurdistan hinek gavan j avtin. Li Bakur Kurdistan beriya kemalstan di pit syann ku hatibn destpkirin de, li Drsim hem Bakur Kurdistan syan dikarb bihz bibe. Tevgera li Bar a ku di bin pengatiya Mahmut Berzinc de destpkirib, dikarib li ser bingeha yekitiya Bakur-Bar hem Kurdistan bigirtibana. Li Rojavay Kurdistan j tevgerek di bin serokatiya smal Simko de hatib destpkirin. Yan di her s pareyan de j tevgera Kurd derketib hol.     

Tevgern ku di her s pareyan de destpkiribn Kurdistan bn, netewey bn; bi qas neteweybn ew qas j avakirina dewletek hedef digirtin. Lewra derketina kemalzm b sedem ku fersenda ketib dest Kurdan hd hd ji hol rabe. Ya rastin, deolojiya kemalzm rxistinbyna wan ji ya Kurdan bihztir b; a din j di siyaset de bihztirbn. Kemalstan di1920an de bi Franse re peymana Enqer mza kirin.  Bi v reng Bar her tim ji kemalstan re vekir hlan.

Di heman ax de tevgereke Kurd li Dlok Rihay heb.  L ev tevger pitre ket bin kontrola kemalstan. Di sala 1921an de bi Moskovay re tfaq kir. Bi sdgirtina v fersend re, Qers Erdexan bidest xist. Di w dem de li Qers Erzerom j tevgereke oregeran a bi nav ura heb.  Bi v reng ev j ket bin venrana kemalzm.  Di heman ax de li Bar Kurdistan tevgera Kurd di bin serokatiya Mahmut Berzenc de li hember ngilzan bidestxistina gelek pvenan karibn xwe bikin dewlet.

Di v dem de ji bo ngilzan pirsgirka her giring petrola raq b. Li gel v w j dixwest li hember Sovyet Rojava di dest xwe de bigire. ngilzan ji ber herdu sedeman tkiliyn xwe bi kemalzm re xurt kir. Lewra di v dem de ngilzan ji bo kemalzm bitirsnin bi tevgera Kurdan leyzst, dixwest bikine gel xwe. Kemalst li hember ngilzan bi tehdta ku w eyh Mahmut destek bikin tehdt kirin, ngilz j li hember kemalstan xwestin tevgera Kurd a li Bakur weke koz bikarbnin, tev ev daxwazn wan, herdu al j tevgera Kurd destek nekirin p leyztin. Di her daw de kemalstan petrola Musul, Kerkk ji ngilterey re hla karin ji xwe dur bidin hlan.

Li beramber v ngilzan ji bo Kurd di bin serweriya kemalstan de bimnin pejirand. Li ser v hevkirin parekirina Kurdistan temam kirin. Her wiha ngilzan hd hd kemalstan xistin bin bandora xwe; kemalst ji bo efendiyn ngilzan li hember Sovyet ket nava tevger.  Pit hing peymann hikbn fade dikin Baxdat hema duv re CENTO ava kir.  Ev peyman di cewher de peymann li hember yektiya Sovyet Kurdan hatibn avakirin. 

Di v dem de hinek partiyn Kurdan hatin avakirin. Partiyn Kurdan pit 1920 1930 yan beriya er chan y II.min awa avab ima rola xwe neleyst in?  Ya her giring j ima PDK di Cumhiriyeta Kurd a Muhabat de rola xwe nelst di Bar Kurdistan de neb dewlet? Di w dem de syana Drsim bi heman away ima Bakur Kurdistan xeniq? 

Di Bakur Kurdistan de qtdara fast a ku kemalstan ava kirib Kurdan kirib bin serweriya xwe. Li Rojavay Kurdastan Bar Kurdistan j titn bi heman away bn. Siyaseta ku li van deran didan meandin, diibiya siyaseta kemalstan ya di navbera saln 1920-40 ya li Bakur Kurdistan didan meandin b. ran j li Rojhilat Kurdistan ji 1945 heya roja me ya ro didin meandin. Li raq j qtdara ku pit orea Tirmeh ya 1958 ava bib, heman wek kemalstan b; niha j didome weke kemalstan hikm dikin.

Tab li vir mijara her giring Kurd- yan PDK-ran,Iraq Tirk j ima rola xwe neliystin, serokatiya w ib? Ev mijarn giring in.    

Di pit er cihan y II.min re ima di tevgera netewa Kurd de hinek cdah bn? Ji ber di civaka Kurd de cdabn bibn. Civaka kevin civakke feodal er b. PDK li ser v bingeh ava bib. Dema ku civaka Kurd ber bi nbn ve guhertin kir na karker kesima burjuwa ava b. Di siyaset de j guhertinn li gor v derket hol. L feodalzim ert j hin didoma. Li ser v bi taybet tevgera klask a Kurd pit 1960 bi away du partiyan dest bi rxistinkirin kirin. Yek ji van neteweperestiya lkel temsl dike di bin serokatiya Barzan de dihat meandin. A din j  n, PDK ya modern b. Serok hja brahm Ehmet, ji bo serkeftin bidest bixe pit 1964 xwest xeteke bide avakirin. Dsa di 1975an de YNK(Krdistan Yurtseverler Birlii)ava b. Di heman dem de PKK ava b, heya roja ro tkon er xwe dide meandin.

 Niha tevgera Kurd a netewe di merheleyeke n de ye. Bi hilweandina Sovyet re dengeyn chan herm hate guhertin. er ran-Iraq ji bo Kurdan mercn objektf  gihit kir. Ya her girng j li Bakur Kurdistan tevgera orea PKK pxist pde bir, niha j ereke pir mezin dide meandin. er tevgera netewe siyaseta w gelek pde bir pxist. Dsa Bar Kurdistan di demeke giring de b. Ji ber v sedem dikare b gotin ku mercn objektf yn li Kurdistan gelek gihit b. Ji ber ku weke ber peymann Baxdat CENTO y nne, ev belav bn. ro ran Tirkiye li dijber hev in. Tirkiye Iraq li barember hev in. DYE weke ber Kurdan wek komnstan nabne. Ji ber Sovyet belav b, leystokn dewletan yn  mezin ku li ser tevgera Kurdan dihat meandin niha namee. Ev hem titn ern ne.

 Di hndir de j etect fikr w, disa serokatiya w pade . Serokatiya Barzan niha di reweke gelek tangav de ye.  Li hember v di tevgera orea netewe de, di riya zanebn yektiya netew de gelek mezin b. Serokatiya kevin hema hema tine dibe. Li hember v serokatiyeke modern, bi derfeteke mezin ve xwe bi xwe ava dike ev serokatiya modern di hem pareyan de li ser bingeha yektiya netewe kete rewa daxwaziyeke mezin. Her kes dixwaze bi v serokatiy re gavan bavje. Ji bo xilasiya netewe bi tezbtkirina stratejiyek xurt re dikare ev bide meandin. Stratej heye, tevger heye, her ku die yektiya tevgera Kurdan mezin dibe. Kurd dikarin di hinek pereyan de bigihin federesyonan, ev guncav e. Emadekariyn me heye, er me j didome. Ji bo federasyonn netewe, li Bakur, Bar Rojava rola xwe bileyzin.

Ji ber v lazima teng ney fikirandin. Div pir kf kes j ney destgirtin fikirandin. Di rojn ku mezin t fikirandin de hewceye ku di riya siyas yektiy de erk bn leystin. Em heya daw emade ne. Birz brahm Ehmet Mamoste Hawar, bi kinah ev mijarn ku min destnan kiriye, tkon bi aliyn w yn siyas ve bi awayeke fireh kur dikarin vekin. Bawer dikim ku ten ne ji bo agirtn Akademiya Mahsum Korkmaz, ev axiftin ji bo hem dibistann Kurdan, oregeran tevgern oreger yn netewe w riyeke ba vekir bide nan. Di war droka Kurd de, lazima ceribandinn pit er chan y I.min ba bidin dest vekin, ev w ji bo tkon roja me ya ro bibe avkaniyeke hz. Em dikarin di derbar hev de j ji hev re pirsan pbixin. Bi v reng em drok bidin dest di roja ro de siyaseta rast, siyaseta netewe ron bikin. Dsa bi giring em li ser siyaseta Kurd div qtdara w awa be bisekinin.

Bel Mamoste, hn dikarin drok bi kinah bidin dest. Pit er chan y I.min ans Kurdan ib bansiya wan a di drok de awa b? Ji bo destpk vekirina van xalan w di c de be. Yan fersendn ku pit er chan y I.min nde ketibn dest Kurdan awa b ima ji wan sd wernegirtin? Sedemn v yn hundir derve ibn? Her zde j kaptalzim awa ava b, awa qetlaman kir? Tevgern Kurdan yn li Bakur Kurdistan pareyn din awa perciqandin? Em awa gihitin er chan y II.min? Her wiha we di w dem de i kir, mzandina we ib, ima bi ser neketin? Pit er chan y II.min avabna PDK heye. Ev awa hat avakirin? Hn dikarin van mijaran vekin.

brahim Ahmet: Weke hn j dizanin tevhera Kurd, di roja me ya ro de di pvajoyeke giring re derbas dibe. Ji bo ku nekeve nav kmahiyn ber di v ji tevgern Kurdan yn ber b destpkirin. Derketina tevgera ttihat Terakk, b sedema pvena himendiya netewan a di nava mparatoriya Osmaniyan de.  Di destpk de Kurd, Erep netewn di nava mparatoriyan de civatn xwe ava kirin. 

Encamn ku em ji rgezn van civatan derxinin ev e:  Ev civat di destpk de nedixwestin ji mparatoriya Osmaniyan qut bibin. Ji dla v, slogana ttihat Terakki rgeza yekit, wekhev azad armanc kiribn. L ttihat Terakki, ji bo netewn ku di nava mparatoriya Osmaniyan de di nava xwe de bihelnin dikiandin. Ji ber v bername, rgez tkona wan hate guhertin. Di dema er chan y I.min destpkir de tevgern netewe yn di nava mparatoriya Osmaniyan de c digirtin di destpka avakirina saziyn xwe de bn. Ez wer bawer dikim ku tevgera Kurd di nava tevgern din de, di war netewe de ya her lewaz b. L di er chan y I.min de Kurdan ji Tirkan btir xaka mparatoriya Osmaniyan parastine. 

Em dizanin ku pit er chan y I.min Almanya mparatoriya Osmaniyan di er de windakirin, mttefkn wan j bn galb er. Yan di v er de ngilz   Fransa bn galb er. Lewra hinek armancn ngiliz, Fransa Rusan ya li ser Rojhilata Navn herma Rojhilat mijara gotin b. Beriya er chan y I.min ev her s welat di nava xwe de peymana Sykes-Picot kiribn. Li gor v peyman xaka mparatoriya Osmaniyan ya ku weke zilam nexwe bi nav dikirin di nava xwe de parve kiribn. Dsa li gor v peyman Kurdistan j pare kirin, bea ku weke vilayeta Musul t zanin biryara bidin Fransa dabn. Di v navber de hinek feodaln Kurdan, hilwena mparatoriya Osmaniyan di war netewe de xwestin bikar bnin.

 Di v dem de y ku serokatiya tevgera Kurdan dikir erf Paa,y ku sefareta(bykeli) mparatoriya Osmaniyan ya sve b.  erf Paa, bi mttefikn ku di er de serkeft derketine, da ber cavan ku zdetirn tevgera netewe ya Ermeniyan destek bike, ji ber ku Ermen Hiristiyan bn-bi Ermeniyan re ket nava alkar pitgiriy. erf Paa bi serok Ermeniyan re tkiliyn xwe p xist, maf ewleyiya netewa Kurd Ermeniyan ji mutefkan xwest. Di peymana Sevr de hinek maf herdu netewan an ziman. Li gor v peyman ji Kurdan re hinek maf nisp hate nasn. Bendn peymana Sevr ya 3.iq 62-63-64an bi pirsgirkn Kurdan re tkildar e. Li gor avabna dewleteke Kurdan li Bar Kurdistan hate pejirandin. L dewleta Kurd a ku bihatibana avakirin, dihat dtin ku w demek di bin himayeya mtefkan de bna. Mtefkan diyar dikirin ku dema Kurd hatin qonaxa ku xwe bi xwe rve bibin nde, w xweserbna wan bidin. L di nava vilayeta Musil de, bea ku bi Fransay ve girday ne xweserbn otonom dayn li p dtin. Kurdn ku di nava v xweserbn de jiyan dikirin, dema ku rveberina xwe bi xwe serxistin, w bi Kurdistana xweser a ku li Bakur ava bibe re bibe yek.  

Xalek din j ev e: Dema ku li drok t nrn, tevgern Kurdan ji dervey xaka Kurdistan, li Ewrupa ava bne tne dtin. Ji ber ku Kurdn ku di nava mparatoriya Osmaniyan de jiyan dikirin, tkil girdana wan dewam dikir. Kurdan gumana w weke mparatoriya Osmaniyan a kevin ku hatiye parekirine lbn radikirin. Ji ber ku tevgera Kurdan er  feodal b, eran pit hilweandina halfeya slam nde, tevgera Kurd a netewe pwst neditin, ger bibe j ev tevger ne ji bo Kurdan, pwstiya ji bo mparatoriya Osmaniyan ditin bawer dikirin. Yku v ba dinas M. Kemal, bi awayeke zanebn v xal bi hustat stismar kir j fde kir.  Di pan (akabinde) M. Kemal de  derbas Kurdistan dibe, bi ara bi nav Tirkan avabna slamdana p, li gelek cihan gerya civnan kir, di yekkirina x, resn eretn Kurdan yn li ptn de ser ket. Xwe sipart v hz bi armanca ku him mutefkan him j yn ku avabneke dewleta Kurdan dixwazin b bandor bike ji Kurdan hzek ava kir ji bo armanc serokatiya xwe da erkirin.

M. Kemal ten Kurdan bi wan re dana erkirin nema, di heman dem de di nava nakokiya di navbera Tirk-Yunanan de j da bikarann. Di v dem de Yunanan dixwestin, zmr hevirdora v bidest bixin tevl Yunanistan bikin.  M. Kemal li hember wan, Kurdan da erkirin. Tab li hember v M.Kemal hinek maf ku sed sed tde ne zelal b, bi awayeke federesyoneke xumam, bi awayeke ne zelal fade kirib. Kurd, di bin serokatiya M.Kemal de gelek li ber xwe dan pir xwn rijandin. Ev ew qas gihit astn bilin ku dema brdariya(ant) leker a nenas(mehul) dikin, gotineke M. Kemal a bi nav deng heye: Dibje, htmaleke mezin leker brdariya nenas Kurd e.  Her end raste rast ne gotineke ku M.Kemal bixwe bilv kiribe j, l y bi nav M.Kemal hat Sakarya ev gotin kiriye. Ev rew li gel tinekirina tevgera me ya netewe, nepkanna peymana Sevr j winda kir ev j b sedem ku baweriya xwe j winda bike. Yan pkanna peymana Sevr km j be, ji bo pitgirkirin daxwaz heb, ev firsend j hat windakirin. Ev rew ji bo Tirkan b alkar, loma ev b sedem ku di ern ti berjewendiyn Kurdan t de nne kiandin nav. Wek ro tev ku er t kirin ne li gor berjewendiy Kurdana j xistin nav er ji bo Tirkan t kirin.    

Di mercn wan rojan de hviyn me yn ku me winda kirin i b? ngilzan bi leztikn ku zanabn lztin re dikarn Fransay qna bikin.  Hataya ku bi Sur ve girday, li berimber skenderun hawirdora w ji Fransa re berdan,bi berdana Musul dikarin serbikevin. Bi v ve girday, di pareyn Kurdistan yn din de, daxwazeke ya Kurdan ku ngilz dewleteke Kurdan a serbixwe ava bikin nnb. Pit er chan heya dema rawestandina er Madrid, ngilzan gelek devern Kurdistan xistibn bin venrna xwe. ngilzan, pit ku bi eyh Mahmut Berzenc re hinek lihevkirin kirin nde karn bikevin Slymaniy. Pitre tev ku ne maf wan j b, Bar Kurdistan ben  eyaleta Musul yn din dagir kirin. Di encama v de di navbera Tirk ngilzan de geleme destpkir. Tirkan, ji ngilzan re digot: pit er chan y I.min nde xaka ku we bidest nexistiye, pit er bidestxistina v maf we nne.   

ngilzan, ji ber zdebna van nekokiyan, zanebna netewe ya di nav Kurdan de stismar kir, xwestin li hember Tirkan bixin nava tevger.  eyh Mahmud welatparz j, dixwest parey Kurdistan y ku ji Osmaniyan ve maye dewleteke serbixwe ya Kurdan bide avakirin. Ev dewlata Kurd a ku b avakirin j, nedixwest di bin venrna ngilzan de be. Di v mijar de di navbera eyh Mahmut ngilzan de nakok derketin, ev b sedem di navbera hzn eyh Mahmut ngilzan de er derbikeve. Di nava er ku derket de bzat eyh Mahmut heb, di encama birndariya w de dil ket dest ngilzan. Pitre di dadgeheke leker ya ku li Bexdat by de cezay dam dan. Lewra ev ceza veguhertin cezay bdaw.  Dure w bi hnek heval malbata w re miextiy(srgn)Hindistan kirin.

Pit v miextnyn nde j, li Baur Kurdistan daxwaza hinekan a himendiya netewe domand. Ev j berdewankirina nakokiyan dida diyarkirin ngilzan j nakokiya Kurdan a hey areser nedikir. Her end bi hinek rbazan re xwestin areser bikin j ser neketin. Ji ber v sedem eyh Mehmut cardin ann Bexdat weke hikumdar Kurdistan qebl kirin. L erteke wan heb: Xwestin eyh Mehmut mustear ngilzan qebl bike. eyh Mehmut j, di destpk de ev daxwaza ngilzan qebl nekir. Vegeriya Sleymaniy hikumeteke ava kir. Xwe weke kral lan kir licneya xwe ya wezran ava kir. Pitre bi saziyn hikumet yn cur be cur re al derxis arta xwe ava kir; postexane ava kir pl derxist. Bi v reng dewleteke Kurdan avakir.

 Dewleta Kurd ya ku hat avakirin, xwezay ket reweke li hember daxwaza ngilzan a avakirina dewleta Ereban bercewendiyn wan.  Li ser v ngilz, li hember Kurdan wehiyeteke mezin dan destpkirin, bi hem ekan ve hr Kurdistan kirin. Dikarim bjm ku Sleymaniye b na ceribandina cekn ngilzan yn n. Bi v reng ngilz du caran ketin Sleymaniy. Arta Ereban j cara yekem di sala 1924an de ket Sleymaniy. Ev ketin bi alkariya ek lekern wirmendn ngilzan ve b. ngilzan ev dagirkirin er kirin.

Li ser v, nakokiy Tirk ngiltere yn li ser eyaleta Musil zdetir b. Ji ber sedema van nekokiyan ngilzan nedixwest Kurd di carek de bn perciqandin. Ji ber qarta Kurdan ji hla wan ve li hember Tirkan bikarann mijara gotin b.  Dema eyh Mehmut hikumdariya xwe li Kurdistan didomand, di belavoka hevbe ya ngilz-Iraq de ya di 24 Mijdara 1922an de hat diyarkirin ku ew dewleta Kurdan dinasin, l pwste heyeteke Kurdan ji bo tkiliyn abor, tcar diyarkirina snor bi ngilz Iraq re bn gel hev daxwaz dikirin. Rast j ev b; dixwestin bi siyaseta di v belavok de Tirkan bitirsnin. Armanca wan bi v siyaset ve Tirkan ji vilayeta Musil dana drxistin b. Tita ku ket pratk j ev b. Siyaseta Tirkan tevlhev b. Bi mecbr, ji NY (Neteweyn Yekby) heyetek xwestin, daxwaz kirin ku heyet v der venrn bike.

Tirk bi ngilzan re lihevkir ev hit ji hla NY rastiya hey b lkolnkirin. Heta di belgenameyn NY, rapora ku dane de, hat nivsn ku Kurdn li Baur Kurdistan nexwazin bi Tirk Iraq re bijn, dixwazin serbixwa jiyan bikin hatib belgekirin. L dewletn hing di bin bandora ngilzan de b. awa ku di roja me ya ro de DYE li ser NY serwer e, w dem j serwer ya ngilzan b. Ji ber v sedem, pitre di 25 Mijdara 1925an de ji hla civata dewletn chan ve hat gotin ku Kurd di nava dewleta Iraq de li ser bingeha hinek ertan, yan ziman, and jiyana xwe biparazin, l w weke dewleteke serbixwe nemnin xistin bin biryar. 

Heman roj bi mnasebeta v biryar di civna ahiy ya ngilz-Iraq de berpirsyar heyeta ngilzan v got: Weke ku Tirk dixwazin Kurdan bikin Tirk, div hn Kurd nekin Ereb. Kurd w li hember zordariya Tirkan ranagirin bibin Tirk, l wTirk j nebin Ewrup. Yan weke ku d bi ti away Kurd nebin Tirk, w Tirk j bi ti away nebin Ewrup. Qiral Iraq Feysal, ev nerna Ingilzan di c de dt, her tim got bila Ereb Kurdan weke Kurdan bibnin, Kurd j bila bi kurdniya xwe ve girday bin, div weke Kurd heqq resen bimnin da diyarkirin. L tita ku em dizanin di v riy de Iraqeke yekgirt serbixwe ye. Me fm kir ku ev rgez awa ketin jiyan. Di v dem de tevgera eyh Mehmut j binket xilas b.

 Xalek din j, di madeyeke Peymana Lozan de madeyeke ser rveberiya Musil b. Weke ku rastiya drok j dibje, di navbera Tirkan Ingilzan de lihevhatinek heb. Li hember destjneberdana dostaniya Tirkan a bi Rusan re, Ingilz j ji bo dest xwe ji alkardayna tevgera Kurd a netewe bikinin lihev kiribn. Kurdan fmkirin ku hatine xapandin. Kurdan him li Bakur him j li Baur Kurdistan dest bi tkona xwe kirin. Di van tkonan de her end hinek rewenbr cih xwe t de girtibin j, pengn wan her zde ex, mele axa bn. Yek ji van tevgeran j tevgera Pran ya eyh Sat b. Him vekir hin j di mercn modern yn roja me ya ro de, ji bo serkeftina armanca me, ez traf dikim ku tiliya ngilzan di tevgera eyh Set de heb. L ev pitgir, ji tevger gihandina serkeftin zdetir, ji bo windakirin b. Tevger destpk b agahiya Ingilzan, by ku destur ji wan bigirin destpkir bihz bib. Pitre Ingilzan destlwerdan kirin li wan dan windakirin.   

 Ten ne di v de, tiliya Ingilzan di binkeftina hem tevgern ku li Kurdistan rabne binkeftine de heye. Mixabin, di dawiya v dem de, gel Kurd ti maf hv bidest nexist. Tevgera Kurd bi pergaleke din re dest bi tkon kir. Ji hla hinek rewenbran ve hinek part hatin avakirin. Mixabin partiyn ku hatin avakirin, li hember rewanbran ji derve de bi hinek alkar daxwazan ve partiyn ku hatibn avakirin bn. Bi taybet div qala alkar daxwazn Ingilzan yn di vir de bne kirin. Ji ber Ingilz, muhtemel ku tevgereke netewe ya Ereban li hember wan pbikeve dikirin, loma li Iraq pwst bikaranna qarta Kurdan di dest xwe de bigire didt.

 Di v navber de er chan y II.min destpkir.  Di v dem de tevgera Kurd lewaz b. L ketina Sovyet ya v er, b sedema guhertina hinek rewan. Taybet bi ketina ran xistina bin venrna xwe re yek Rus, bi ketina Ingilzan a pareyn din yn Kurdistan re, carek din r li ber bihzbna tevgera Kurd vekir. Ev dewlet ji ber bercewendiyn xwe hewl didin ku di herm de Kurdan stismar bikin. Heta di w dem de Alman j xwe bi sipartina hinek Kurdan re xwestin wan bnin rewa kirina mutefkn xwe.  

Li Iraq il part heb. Gelek ji van partiyn Kurdan b yek ji van partiyan j partiya Hva b. Di nava van partiyan de her end welatparz hebin j, li gor nerna min serokatiya van bi Ingilzan ve girday b. Ev serokat b sedem parekirina partiya Hva. Di v navber de bi alkar tevqa hinek elemann di nava partiya Hva de, li ran komaleyetek hat avakirin. Elemann ku alkar didin v komaley, ne girday serokatiya ku bi Ingilzan ve girday b. Van li ran komaleya ku ji n de Kurdistan bidin jiyn dan avakirin.

 Di v dem de ez hekim Helepey bm min rojnameya bi nav Gelewj derdixist. Ji ber hinek sedeman ez ji erka dadgeriy veqetam. Heya w dem ez ne endam ti partiyan bm. Her end xwestin j ez neketim nav partiya Hva. Ez bi hinek kesn ku dixwestin bikevin partiya Hva di heman mal de dimam. Wan xwestin ez j bikevim nav partiya Hva. Em derbas qurfeyek bn. Li wir li ser mas tebanceyek yek j Kuran-i Kerim heb.  Li jora me j nav serok partiya Hva heb. Li wir tita ji min dihat xwestin ku bikim, li wney mze bikim dest xwe deynim ser Quran tebancey sond bixim b. Sonda wan ez li Kurdan xiyanet nakim b. Min da diyarkir ku ev sond ji bo Kurdan tohmet e, div sonda we ne bi ek ne j bi Quran re be; ya div hebe, sonda ku ji gel re b dayn e; min got ger hn cih xwe biv reng diyar bikin, ez heya dilopa xwna xwe ya daw ji gel xwe re xismet bikim.

 Pit ku min erka xwe ya dadgeriy berda, di nav de tev Partiya Komnst gelek part ji min re pniyara bna endamtiy kirin. Heta di Komeleya jiyandina Kurdan a li ran hat avakirin de, hinek hatin ji min re gotin ku dixwazin komteyeke n y v bidin avakirin. Ev di 1944an de bi riya post bi min re danstandin dan kirin. Min bernama wan xwend. Dema min herdu rzn destpk y bernamey xwend, ez fikirim ku ev komele ne komeleya ran,ne ya Iraq ne j ya Tirkiye ye; ev komale ten komaleya Kurdistan ye. Ev komale dixwaze di hem pareyn Kurdistan de be an j komteyn xwe ava bike. Min j endamtiya w qebl kir. Dixwazim v mijar bihlim bm ser meseleya Barzan.

   Tevgera Barzan, di 1944-45 yan di destpk de ne tevgereke welatparz, tevgereke er b. Di nava Hva de kesn ba heb: Yn weke Emin Revanduzi, zzet Abduleziz, Xeyrullah hwd. hebn. Dixwestin v tevger ji tevgereke er derbixin, bnin rewa tevgereke welatparz netewey. L ev tevger belav b. Ji ber ku aliy w y er ji y din bihztir b. Ji ber v Mele Mustafa near ma ku bi zilamn xwe ve derbas ran bibe. Dema ku Melle Mustefa di kliya ku snor derbas dike hinek ramann w heb. Partiyeke bi nav PDK avabna komara Kurd hv dikir. Pit end meh din nde, Kurdn ku me qal kirib yan nav Komeleya Ji n de Jiyandin guhert kir PDKe. Tev ku di Baur Kurdistan de ez berpirsyar w Komeley y yekem j bm, min nezan ku guhertina ev nav ewa b. Pit demeke nde, ev komeleya ku ji kesn ba welatparz yn bi rgezn xwe ve girday pk dihat b sedema bidawbna tevgereke Kurd.

T zann ku Qaz Muhemmet, her end ji ber hinek sedemn xwe yn kes j be, Mele Mustafa bi msoger bi sxrtiya ngilzan ve sdar dikir. Hzn Barzan, li du gundn dora snor bi avayeke tengav kom bibn. Mercn wan yn jiyan heya bj zehmet b. Nexweiyeke jvegir(bulac) wan girtib, heta hinek ji wan mirin. Mele Mustafa ji vir bi riya kesek ji min re nameyek rkir Sleymaniy. Di namey de mercn herdu gundan zah kirib ji min daxwaza li Sleymaniy alkar komkirin ji wan re andin kirib. Li ser v me ji Sleymaniy li herma komteya me du caran alkar kom kir and. Carek j subay Kurd Nur Ahmet Taha y ku t nasn sala 1945 keseke bi nav Hamza Abdullah and Sleymaniy.

    Hamza Abdullah oregereke Kurd epgir b. Li hember zordestiya hikumeta Iraq dar(maruz) mab.   Nasnameya Iraq j distnin w miext Tirkiy kiribn. Pitre b ran. Mele Mustafa bi riya w nameya duwemin and. Wek din j di nav nameya ku ji min re and de nameyeke bi nav kur eyh Mahmut Berzenc ku div bidim heb name vekirb. Min namey xwend. Di namey de ji bo ku Barzan vegere gund qada xwe, dixwest kur eyh Mahmut bie bi Qral Faysal re nevbert bike. Ji ber li ser sedyanzdeh kesn Barzaniyan biryara dardekirin heb. Dixwest ev dardekirin b zivik-kirin veguheze girtina bdaw. Li hember kirina v, dida diyarkirin ku Barzan amadeye vegere Iraq. Daxwaza w ev b.

  Li ser v komteya me di asta jor de civnek kir. Hikumeta ran beriya niha resn eretan li hember Qaz Muhemmet derxistin- ev bi peran hatibn kirin- me aliy wan y bi ran re dt. Ger Mele Mustafa j vegere Iraq, w d kes nikaribe Komara Mahabat biparze. Ji ber v sedem nameya ku Barzan andib me neda kur eyh Mahmut. Me got bila li ran bimne Komara Muhabat biparze. Ji dervey v j mixabin hinek kesan li ser nav reysn eretan belgeyek amade kir kur eyh Mahmut y duwemin eyh Latf j di nav de, me hemyan mze kir vegerand belavokeke. Di belavok de hat nivsn ku div Mele Mustafa yn li gel w ji hla hikumeta Iraq ve bn efkirin vegerin na xwe me got em w weke nner Kurdan dibnin dab diyarkirin. Di aliy din de j rewa Qaz Muhemet ya lewaz, r li ber kar rewa hey ser bin hev bibe kir hla gelek tahrbat derkeve hol.  Di nameya duwemin ku Barzan and de, digot pwste ez alkar bidim Hamza Abdullah, ji ber dixwaze partiyeke weke PDK ya li ran li Iraq j bide avakirin diyar dikir. I- min ev partiya bi nav PDK red kir.

   Ji ber PDK ya Barzan ne Kurdistan b.

PDK, ber li ran ava b? Civna xwe ya yekem awa kir? Armanca w ya demdirj dem kurt ib? Bernama w heb neb. Ev part li kur hat avakirin, armanca w ib? Ji Kurdn li Bakur Kurdistan kes heb? Pitre ima li Bakur PDK hat avakirin, ib, hn bi i re r bi r hatin ku ev hate avakirin? Ev yek kes ava kir? Yan j civnek b? Dema ku ev part hat avakirin bandora derdor ib? Daxwaza we i b? Hn awa gihitin v fikr, di avakirina v de bandora mercn abjektf ib?

Di nameya ku Barzan ji min re and de,dixwest ez alkariya Hamza Abdullah bikim. Dsa di namey de hinek nav diyarkirib dixwest ev nav di nav partiya ku b avakirin de cih xwe bigirin. Min dt ku ev part ne partiyeke Kurdistan ye. Yan part partiyeke Iraq b, ji ber v min nexwest di v partiy de cih xwe bigirim.

Mele Mustafa dixwest bibe serok v partiy. Kur eyh Mahmut eyh Latif Gege Ziyat Koysancak yek ji eretn Kurdan yn li p dihat- dixwestin alkarn wan bibe komteyeke merkez b avakirin. L ev part ti armanc, bername rgezn ku di oxira w de tkon bikin nnb. L bi hinek gotinn xweik ku bilv dikirin re, digotin ev part ji ber berjewendiyn gel Kurd hatiye avakirin. Di w dem de partiyn weke partiya ore Rizgar heb. Ev hem gotin ku em dixwezin di v partiy de c bigirin. L hinek kesn awarte yn Kurd, gotin ev part partiyeke eriye dan diyarkirin ku di nav v partiy de cih xwe nagirin.  Part bi v reng di 11 Tebaxa 1946an de li Iraq hat avakirin.  

Ma Komara Mahabad a Kurd rxya b?

Na, hn nerxya b.

Ma avakirina partyek wiha baweriya xwe ya bingehn ji Komara Mahabad digirt?

Mele Mustafa, weke Qazi Muhammet li Mahabad ji avakirina PDK best digre (esinlenerek), dixwaze partiyeke wiha ava bike weke Qazi Muhammet bibe serok partiy.

Mirov dixwaze fm bike ku part awa ava bye.

Ez di Kongreya 1. de amadebm. Berfirehiya w vebikim.

Ma tu endam by?

Ez ne endam bm, l amadebm. Ji min xwestin bibim endam. L min diyar kir ku heta ji komteya navend ya partiya me biryarek ney, nebim endam, em komteya xwe ya li Sileymaniy fes nekin di partiyeke din de nebim endam.                                         

Yan him li Iraq PDK heye him j bi v ve girday komteya (Laq) a ku hn j di nav de cih digrin heye. Di navbera komteya w PDK-I de cudahiyek awa heb?

Cudahiya me, partiya me partiyeke ku tevahiya Kurdistan digirt nava xwe b. Li pereyn Sr Tirkiy j me dixwest komteyn gireday v bne avakirin. PDK a Barzan j partiyek ji bo Iraq b. Yan tevahiya Kurdistan ne digirt nava xwe. Ev cudahiya bingehn a di navbera me de b. PDKa Barzan bi Partiya Komnst a Iraq re kete nav peywendiy, di dema Qiral Faysal de bi hev re hin xebatn weke me mtng j dane meandin. Di v dem de ji komnstan hin girtin bn. Li ser bingeh mikurhatina van ji tevah partiyan girtin bn.

Pit hilwena Komara Mahabad, komteya ku me li Bar avakir li hol ma. Me di civna ku kir de diyar kir ku li piya me du vebijrk (seenek) hene.  Em ya tevl komnstan yan j tevl PDKa Iraq bibana. Di encam de piran di hla bedarbna PDK de nrn dan. Li ser v bingeh di Nsan Gulana 1947an de em tevl PDK bn. Di mikurhatina komnstan de yek ku nav w derbas dib j ez bm hatim girtin.

Ji tevlbna PDK zdetir ima we komta xwe  pnexist xurtir nekir.

Pit hilwena Komara Mahabat a Kurd, ti firsend derfeta me nemab. Em near man tevl PDK bn.

Ma pit hilwena Komara Mahabad a Kurd li ran hebna PDK domiya?

Na, hebna w nema, pa cardin hate avakirin. Sedema hilwena Komara Mahabad, ne ten pavekina Rsan dest ji me berdana wan b. Sedema bingehn avkaniya xwe ji hndir digirt. Ji ber ku tevgera hey di bingehn de ne tevgereke rizgariya netew b, li gel v ne tevgereke Kurdistan j b. Di w dem de min bi xwe ji bo wan j nivs b. Min diyar kir ku ji bo parastina Mahabad ji arta Iraq pnsed kes bi ekn xwe v ji mirin re amade ne. Wek din gelek rewenbr, karmend welatparz hebn. Ev j mirovn ku bi xwna xwe ve ji bo parastina komar amade bn. L di bersiva ji bo me andin de diyar kirin ku ji me titek naxwazin gotin; ger hebe ji bo me pirtkn dibistanan bijjkek binin. Heta hinan ji wan gotin; ev komar ji bo ku Kurdn Baur werin destdeynin ser, avanekirine. Yan digotin; dixwazin kursiyn me ji me bigrin.

Dema ez li dadgeh bm, ahd hatib amadekirin ji bo min diyar kir ku em dixwazin Kurdistana Bar j tevl Mahabad bikin dewleteke serbxwe ava bikin. Ev ahid, endam Komta Navend y Partiya Komnst Iraq b.Titeke ku ez qet ji br nekim j got; roja ku arta ran Tebrz dagir kir, ez li mala brahm Ehmet bm. Rast digot, w ev li mala min b. Ev kes endam cigr (yedek) navend y komnstan b di asta heval ex Latf de b.  W ev li mala min jvana (randevuya) herduyan heb. Diyar kir ku roja Tebrz ketiye ez giriya me di nava giryan de min gotiye ku em i bbextin, Komara me ya Mahabad hn di dema keniya xwe de ye mir. Di encam de dadgeh ji bo min girtiyn din cezay dusal girtgeh dusal j avderiya polsan da.  

Ma trafkar, hevkar Iraq an ran b?

  Na, li Iraq li gel hikumet mikur hatib. Weke ku ez Endam Partiya Komnst im, dihatim destgirtin, li ser w bingeh j min ceza girt. Dema ez li girtgeh bn yn hatin serdan gotin; li gel part Partiya Komnst partiyn din j di reweke zehmet de ne lewaz ketine. Ji ber ku radestbn mikurhatinn endamn navenda komnst nveng (ortam) serbin kirib. Her i qas rewa git ev be j bi rast j yn berxwedaniyn mezin nan didan j hebn. Div v j diyar bikin. Li girtgeh li gel me yn din j hebn. Bi yn dihatin serdan re j me li hev kir, dema em derketibana derve men konferansek kiriba. Pa me konferans kir. Di konferans de li hember endamn komta navnd rabn bn. Di encam de navendeke n hate hilbijartin. Xwestin ku ji endamn navend yn ber hisab b pirsn ji bo ku li ser bingeh zanist bernameyek partiy b avakirin, xebat bn.

Ji ber v Hemza Evdillay ku heta w dem sekreteriya partiy dikir li gel w bi qas deh-pazdeh kes ji partiy veqetiyan. Hemza Evdillah digot; ji ber ku ez vekl Mele Mustafa me, endam esl im. Di despka 1953yan de nav partiy y ber Partiya Demokratk a Kurd b. Me guhert kir Partiya Demokratk a Kurdistan. Me bi v re armanc kirib ku em him netewperestiya teng derbas bikin him j girseyeke berfirehtir bigrin nava xwe. Wek din me diyar kir ku me ji Mao Staln sd wergirtiye, nrna me ya cihan ramaneke sosyalzma zanistiye me tkon kir.

Tkona me weke ya partiyn din ji me, mtng belavkirina belavokan pk dihat. W dem di navbera gelek partiyn Iraq de eniyn yektiy ava dib. L weke part em ji en yektiyan re nedihatin pejirandin. Dema ku bi aw partiya Kurdan partiya Kurdistan li me mze dikin, ji bo ku me bi awayeke chawaz didan dest, mzandina  cdakariyan ya li v berey- digotin ku ji bo Iraq pwste hildin nav ykneya eniy.  Tkiliyn me yn di navbera pirtiya PDK   partiya Komnistan de j carna ba dimeiya, carna j xirap didomiya.  Cdahiya bingehn, di mijara ku Kurd biwayeke netew maf wan heye qedera xwe bixwe diyar bikin, an j nekin de b. Partiya Komnst j v qebl nedikir.

Di v dem de partiya me weke dibistanek b. Yn ku dihatin tevl me dibn, pit ku perwerda xwe didtin nde din diketin nav Partiya Komnistan.  L pit sala 1953 nde ev rew hat guhertin, heta endamn merkeza Partiya Komnstan dihatin bi awayeke endamn asay tevl nav partiya me dibn. Xwezay giraniya Partiya Kurdan  dihat avakirin. Ya din j heye Tevgera Netewe ya Ereban j partiya me weke xeteriyeke mezin didtin. Ev rew heya 14 Tirmeha 1958 domand.

Navenda Lkolnn Stratejk a Kurdistan

www.navendalekolin.com www.lekolin.org -www.lekolin.net - www.lekolin.info

 

Parveke

TAGS(ETIKETLER): HEVPEYVINA  IBRAHIM  EHMET  YA  1995  A  BI  ABDULLAH  OCALAN  RE    

ahmet
iyi ki varsin
iyiki varsin
20 Ocak 2015 Salı Saat 00:44