Nzkatiyn ji Ziman Dayik re Nezkatiya ji Nasnama Brdoz Azad re ye
Aratrmalar / 25 Şubat 2010 Perşembe Saat 12:03
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
“Ziman tgn kevirn bingehin n hesla xm br pketina himendiya civak ne.”

“Ziman tgn kevirn bingehin n hesla xm br pketina himendiya civak ne.” Heta mirov nebe xwediy van keviran, mirov nikare tu alakiyek civak l dar bix e. Ev rgezn bingehn n hebna xweparastin pvebirina hem neteweya ne.  Wek netewe gel kurd, em j xwed zimanek her kevnare y v axa Mezepoyamyay ne. Zimanek ku jiyan p hati avakirin, zimanek ku civakbyn p by. Ziman pvebirin zanyariya civakbyn, ziman raza(sira) xwezay ye. Bi kurtas droka ziman kurd, droka jiyan afirandin, civakbyn, and sinc (ehlaq) civaka ramyar(poltk) rgeza jiyana kolektf e. Ji xwe titn ku mirov kirn mirov j, ev hmn bingehn in.

 

     Mixabin ev 85 sal in ku ev ziman civakbyn hebna gel Mezepotamya y her bingehn hatiye qedexekirin. d bikaranna ziman jiyana birmet, di nava zagonn desthiladaran de, wek tewanek(scek) mirovahiy hate bi chkirin. avkaniya jiyan hebna xwezay bi dem re wergeriya avkan sedema komkuj, qirkirin nijadkujiyn li ser gel kurd. Li ser v axa proz droka sedsaln 20-21’an ahdiya bi hezaran byern wiha kir dike. Bel, ne ten drok, dem wext j, ahdiya rastiya v tewan dijmirovahiy, y ku maf mirovan her xwezay wek sedema kutin qetilkirina wan nan dide, kir. Her wiha iya, newal, zinar, dar, ber, em lawirn v xaka dayik j, ahid ji v tewan dijmirovah y ku li ser kurdan hat kirin hna j t kirin, kir dike.  Ew aristaniya njenparz(modernte) ku nav pketin l hat kirin, ten b brek ku hebna proz ya v ax dadiqurtne. Er, aristaniya ku bi talankirina nirxn civak xwe gihandiye pergaleke serwer bi brdoziya netewedewlet, hem nirxn civaka sinc-ramyar(ehlak-poltk) binpkirin. Brdoziya netewdewlet, brdoziya yek al, yek welat, yek netewe yek ziman bi dem re xwe gihande feraseta yek desthiladar hebna yek tebaqa ku ji and sinc(exlaq) civaka ramyar(poltk) qut bye. Ev, komkuji tinekirineke ku li ser hem nirxn mirovah civakbyna ku ji hezaran salan vir ve bi ked, xwn xwdana mirovahiy hatiye avakirin e. Ev rxandin(tahribat), ne ten li ser vna gelan a ramyar hate meandin, her wisa bi awayek her rxner li ser and ziman gel neteweyan j hate kirin. Ji van gel neteweyan her zde ji  van ramyariyan(ramyaryan) re hatiye gorkirin(qurbankirin) h j bi awayek her hovane t gorkirin netewe gel kurd e. Em dizanin civakeke ku ziman hizra xwe winda kiribe, ew civak an xilas bye an j bye titek din. Lewre, “hebna and bi ziman re pkan e.” and naneya zndbna gelan dewlemendiya tkona jiyana wan e. Ew j encex dikare bi ziman dayk b ravekirin xwe bidomne. L mixabin, dema ku em vedigerin li rabirduya xwe dinihrin, em dibnin ku her iqas wek gel civak em xilas nebibin j, l pir aliyn me bne titek din. Ango em biivne, helyane ibiyane titek din.

 

   Ji ber ku li ser kurdistan her km bi qas er teror, biaftina bi dar zor j risteke wrankar lstiye. Ev wazek serweriya himendiya pergala aristaniy ye. Heta mirov dikare v angat (idea) bike ku pergala desthilat neyarn kurdan heta roja ro j di ramyariyn(politukayn) xwe yn nkar tunekirin de, bi qas ku encam ji ern her dijwar negirtin, ji ramyariyn biaftin girtine. Bi kutin komkujiyn fizik re kna kurda zde kirin. Yek kutin, deh ketin ser opa wan; l bel dema ku yek kes helandin ibandin xwe kesek din nekete cih w/ tola v yek ranekir. Berovaj v pir kesn din j avlkirin ew j di nava w ramyariy de biivn, heliyan windabn. Ev karesat(trajed),  heta roja me ye ro j, bi berfireh xwe didomn e.

 

   Li ser v erdngariy er her dijwar di navbera and zimanan de hatin jiyankirin. Ramyariyn(politukayn) biaftin yn ku bi dar zor li ser anda kurdan tn meandin j pareyek ji v er ne. wazek v er j wek anda desthiladar, and ziman xwe li ser herkes, gel neteweyan ferz dike ten ziman xwe, anku ziman serdestan wek ziman sdwergirtin, xwendin, nivsandin, karpeydakirin, felsefe, ramyar(siyaset), abor, maf jiyan bidestxistin hwd, dide sepandin. Bi v xefka bbingeh ji hem rastiyn felsef, civak zanyar dr, dixwazin and ziman me li ber dil me sar bikin,  li ber avn me bik bikin, bikin titek wisa ku li cih mirov p serbilind serfiraz be, mirov p seror ser tewyay be; li cih ku mirov p anaz bextewer be, mirov p jixwe erm fed bike; li cih ku mirov bi arlepk dest bavj, pbixne mezin bike; mirov j bireve weke ivkeke b per bask xwe bavje himz bext dagirker, mtinger dijmin and, ziman, netewe gel xwe. W j wek gavavetina medeniyet serbilindiy bi me bidin pejirandin.

 

      Kes civakn ku bi andeke derv anda xwe jiyankirine,  hem hebna xwe j winda kirine. Rber APO di v mijar de wiha dibje: “Hebna and bi ziman gengaz e. Di v mijar de ziman, hmanek her giring e. Ger ziman dayk t qedexekirin, ev nijadkujiya (jenosd) and ye… Ji nijadkujiya fzk j xeternaktir e.”

 

     Wek ku t zann orea destpk ya mirovahiy orea ziman e, ev j berhema dayka proz e. Di v mijar de rber APO wiha dibje: “V guncaw be ku mirov ji v orea mezin a destpk re bibje “OREA ZMAN”. Lewre di v erdngariy de tu oreek bi qas v ore suxre (xizmet) ji civakbyn re nekiriye. Her roj tgnek proz (riwek lawirn nr yn ku n tn vedtin) t kirin, mirov dikevin pergalek nz pergala malbatiy (cara yekem di stargehan de dibin xwed jiyaneke bi ewle), di ar demsalan de bi awayek her meng t jiyankirin. Dema ev pvajoyane hem dibin tgn ziman hevpar civakn berfireh derdikeve, ya rastir cara yekemn “NASNAMEYA” ku civakan ji hev cih dike dibe.

 

     L mixabin, li qadn ku etnsteya yekemn a ku nasname l by ro tevkujiya nasnam l t jiyankirin.” Ji ber v ye ku demek milet necib nav ereban b. Tirkt rastyeke bextewariy b. Faris eslzadeyiya her mezin a drok b. Heta derketina slam ziman sryan wek ziman di av de li Rojhilata Navn bi bandor wek ziman mmariy b. L bel bi derketina slam re li Rojhilata Navn ziman ereb b ziman her bi bandor wje zanist. Di rastiy de hetan w roj ereb ziman bedewiyan(koer) b. Ango ziman ol y talan, kutin pavemayn b. Bi dem re b zimanek meng (ideal) ji bo Rojhilata Navn civakn ku di nav v and de dihatin helandin. Ev ziman li kurdistan j b ziman kurd noker (ibirliki). Bi taybet j bi rka oldarn sexte n wek x, mela ew tabeqeyn jorn ku bi neyarn kurdan re hevkar kirin re li ser civaka me wek zimanek zanist pketin hate ferz kirin. d wisa b ku bi dem re di bin nav ne navn axret ne, navn kurd ji near cih xwe ji navn ereb, tirk faris re hitin hd hd li ser zimanan winda bn.

     L, li hember v yek afirner parzvann ziman kurd daykn proz, rokbj, hunermend helbesvann kurd ser netewandin her tim berxwedayneke bhempa dan. V berxwedana proz heta van saln daw j nehit ziman serdest dagirkeran bikeve nava mal civaka kurd de. Ango ziman civaka me wek ziman ku bi dest dayka proz bi nazenn hunerwarane hat honandin xemilandin hebna xwe wek ziman civaka sinc-ramyar(ehlak-poltk) y jiyana kolektf parast. Di v mijar de ro, em hem j deyndar wan daykn proz kesn bi rmet ku ev ziman, and nirxn mirovah yn proz ku li ser v erdngary teegirt parastne xwed l derketne ne. Heke ew zanyar, feylesof, drokzan, dengbj wjevann kurda n wek Bab Tahir Uryan, Meley Cizr, Feq Teyra, Ehmed Xan, Evdal Zeynik, Celadet Bedixan, Kawz Axa, Meryem Xan,  Eyean, akiro hwd. bi sedan kesayetn wek wan bi rmet nebna me j d ro ne karbya bi serbilind behsa ziman anda xwe bikin.  

  

     Lewra em dikerin bibjin ku ev kesayetn birmet w her her wek ervan pengn parastin pvebirina and ziman kurd werin bibrann rmetdarkirin. D dilsoziya wan mirovn proz di her hevokeke kurd de di hem qadn me yn tkon de werin jiyankirin w li cih ku mafkirin j werin bickirin. Ji ber ku awaz gotinn wan kesayetn birmet bn, n ku rih kurdniy li ser v ax her hn kirin hn hitin.

 

    Wan hezkirina and ziman xwe wek hezkirina Mem Zn pnase kirin ev wek efsaneya rastiya jiyan zind girtin. Mamoste Medya ya 10 sal ku ji her kurdek re b sembola li ziman xwe vegern, hezkirin, xwedderketin pvebirin; ro, weke mamosteya her bi rmet, itlek ji yn ku li ser giyana(riha) van dilsozan ax dayye ye. Mamosta Medya ji aliyek ve gotin peyama her njen ya v ziman nasnameya proze, ji aliy din ve j gotina her bi wate ya ji kesn ku hatine biaftin dikevine xizmeta ramyaryn biaftin xwe biaftin ye. Rver APO ji bo mamsta Medya wiha dib: “Heke parastin pvebirina ziman kurd ji keeke 10 sal re mabe, w dem bila rewenbrn Amed ji xwe erm bikin!” 

 

    Heta niha me hewl da ku em li rzezincra bra(hefizeya) civaka xwe ya rabirdy vegerin ji wan dmenn nemir endekan di br, dil mjiy xwe de zind bikin. Di heman dem de ji ronkirina r peroja me re bibe trjeke ku em bikaribn p ro peroja xwe j rast rove bikin.

 

   Bel, droka berxwedaniya gel kurd, droka berxwedaniya ziman anda xwe parastin pvebirin ye. Em dizanin ku di bingeh droka hem serhildan, jann Kurdan de ev rastiye radiz. Mirin, kutin, birbn gelek dane ber avan, l ji ch warn xwe yn d bavan, dsa j hebna xwe ya her proz ziman anda xwe qutbn nedane ber avan. Ji bo v yek, v gel bedeln her giran dane ber av. Xwedderketina li and ziman ji bo gel kurd bye tkona man ne man. Ev tkon berxwedana xwedlderketina rmet nrxn proz,  xwed drokeke demdirje. Di gel her tit, v berxwedan bi her i hal hey ney heta derketina PKK’ tkona azadiy xwe domand. Ev, wazek tkona civaka gel kurd b. V tkon di navbera kurdn xwed rmet bextewar kurdn ku bne noker, kurtlxwer dewletn dagirker, mitinger, biavker fazan de, xwe domand hna j didome. L; d bandora ramyariyn(siyasetn) ewisandin li ser av ry her kurdek opn xwe hitibn. Her roj opn w tirs zde dibn. Lewre, vna gel kurd ya rxistinkir hatib ikandin, hvi xeyaln w li yay Agir, di gorek de hatibn betonkirin bi nirx rmeta gel dihate lstin. Em ba dizanin ku tit mirov, gel civakan li ser piyan dihle hz did, hv xeyaln peroj ne. Dema gelek ev winda kirin, vn j di nav de her tit xwe winda dike.

 

    d gel kurd j hatib qonexeke wisa ku, yan d hem qeyd bendn tirs siha komkujiyan ji ser xwe rabikira, derketineke drok bikira bi rmeta xwe jiyan bikira, yan j w di nava rpeln drok yn tozgirt hilweryay de bihata jibrakirin winda biba. Di demke wiha de, bi pengiya Rber APO orea tkon ya vejna gel kurd di bin wan gorn betonkiri de, weke volkaneke hv xeyaln ku bi hezaran salane dikelin, teqya hem duwar iyayn beton yn ku li ser giyan(ruh), dil mejiy gel kurd hatn avakirin bi ser hev de helandin hem hesabn ewt bbingeh serbin kirin. Rber APO, di v mijar de, di derbar tkona xwe ya nasnameya brdoz de, (ku ziman and e) wiha dibje: “Xwenehelandin j xaleke girnge. Min xwe ne da helandin. Ma hn dizanin er min yekemn i b? Min ji zaroktiya xwe ve helandin da rawestandin. Ez bm karmendek mezin j, min zanngeh j qedand, l ji bo ku ez xwe nedim helandin min li xwe negirt ku ez j jiyaneke wek jiyana serdest bijm.” Bel, em dizanin ku Rber APO gava tkona xwe ya yekemn bi hestn ku ji straneke kurd ya bilbil Rojhilata Navn Aram Tkran destp kir. d her gaveke Rber APO b straneke kurd di dil mejiy her kurdek de deng veda h j vedide. Her ku ev stran b deng dil milyonan kurdn ku bi xeyaln rojn azad dijn. V stran, di asta her jor her biwate de bersiva xwe bi rxistinbnyeke bhempa di nava dil, hest mejiy her jineke kurd a azadxwaz de girt.

 

    Bi kurtas, derketina PKK’ ya ku di bin pengiya Rber APO de, b areseriya hem aloz girkn kor n ku di droka civaka kurd de hatn p honandin. Ya her girng j qeyd kelepeyn ku li ser ziman kurdan hatn xistin ikandin. Rber APO v rastiy wiha rave dike: “Y ku qeyd kelepe li ziman w hatibe xistin, li mejiy w, li dil w j qeyd kelepe hatiye xistin”

 

     Bi tkona PKK’ re ev qeyd bend hatin ikandin. Li Kurdstan orea xwedlderketina and ziman xwe b. d kurdt, ne babeta p ji xwe erimkirin ji xwe revn ye, berevaj v yek babeta serfiraz serbilindiy ye. Strann azadiy her roj li kolann bajar gundn Kurdistan olan didan. Li hember v rew, gelek prejin premrn ku li ber mirin bn wiha di gotin: “Me ev roj j dtin! d em dikarn bidilxwe adiyeke mezin ve biin ser dilovaniya xwe.”  Ev rastyek e rastiya orea li ser ore, orea di nava ore de hatiye kirin hna j t kirin e.

 

      L, ji ber ku me ev ore wenegerand sazbyneke akademk ku xebatn ziman ji aliy wjey, honer, zanyar, perwerdeh, and ji hem hln jiyan ve brxistin nekir, em dereng man. Sedemek v yek j hinek nzkatiyn teng n wek; “em tkon bikin, ziman j w bi dem re pbikeve.” Ev yek heta demek rast b; lewra ji bo v yek xwegihandina sazbyn amadekirina gel pwist b. L ji mj ve ye ku em gihitne v yek me ev yek derbazkiriye j. israra bwate ya di v tgihtin de, dest dagirker, mtinger, biavker neyarn kurdan yn tirk, ereb faris hj bihz dike dibe sedem ku ji ber zdetir di ramyariyn xwe yn biaftin de israr bikin. Dibe sedem ku heta ro j gotineke kurd, straneke kurd, dirumeyek kurd bibe sedem ku her roj li kolanan kurd ldan bixwin, bn girtin bne kutin. Hna j ereb ziman kurd wek zimanek qirj bi nav dikin. Tirk, d her ku die zdetir zdegavyan dikin kurd li zarokn kurdan yn ku hna diin seretayiy qedexe dikin. Fars, bi dardekirina kurdan ten qeyd bendan li sty wan naxin naxeniqnin; her wisa vn ziman wan j bi dar ve dikin dixeniqnin. Dagirkern biyan, ziman xwe wek ziman aristaniya pket li ser me kurdan ferz dikin didin pejirandin. V heta derek encam girtiye hvyeke pir mezin j dide neyar dewletn dagirker. Heke hna j pergaln desthiladar di ramyariyn xwe yn nkar tunekirin de ewqas bi biryar in, ewqas bi ser me de tn her curey brmetiy j ji me re rewa dibnin, ji v hviya wan a mezin t. Raste, di hla leker ramyar de li hember neyaran me tkoneke bhempa da hna j em didin. Di van hlan de me hvyn wan n serkeftin j bi awayek pir xurt ikandin; l mixabin, di hla and ziman de em wek gel tevger hna j li gor dil, daxwaz hvyn wan dimen tevdigern. Di kar jiyana rojane de em bne paley wan ji wan btir and ziman wan bikartnn. Her roj em hinek peyv gotinn xwe yn din dikujn yn wan datnn cih wan.  Metirs xeternakiya her mezin j di vir de ye. Lewre, ji v yek re xwebiavtin(oto asimilasyon), anku xwekuj, xwekujiya and, ziman nasnamey t gotin.  Di v mijar de saziyn devlet yn li Kurdistan her roj anktan dikin statstkn di derbar mijara xwebiavtina kurdan de digrin dest dinrxnin.  d bi awayek vekir dibjin; ‘em pwst nabnin ku bi taybet li ser heremn weke Srt, Batman, Mrdn, Amed, wan xeta Bakr Rojavay Kurdistan rawestin. Ji xwe ziman kurd li van herman radibe.’ Heta t gotin ku ziman kurd li van herman wek ziman duyemn j ba nay bikarann.

 

     Bel, heke ev qadn me n her zde germahiya tkon serhildan l heye wisa bin; gelo cihn din niha awan in? Ji ber v rastiy dijmin ev encam derxistiye; end kurdan ji ber ziman wan tewanbar bike wan bikuje j kurd w ji v encameke ern dernexin. W ji bikaranna ziman dijmin xwe nerevin xwe pa ve nekin. Ev encam rastiyek j vedibje. Ji xwe wisa neba dijmin j ewqas biser gel me de nedihat. Di rastiy de diviyab ne wisa ba. diviyab pit her rahejandin hincandinek kurd hinek din veciniqban, bi ser xwe ve bihatan hinek din ge xurtir li and ziman xwe xwed derketibana. Hem mal kolan kiribana dibistann perwerdeya and ziman kurd. Heta wek helwest bi tu waz bi ziman tirk, ereb, faris, ango bi ziman biyan yn hzn desthiladar nehatiba axaftin. L mixabin, em helwesteke bi v away xurt nabnn ya hey j gelek kme dijmin natirsne. Em dest ji tirsandin berdn, dibe sedema pkenna wan. Lewre j i pte bi me nakin.  Ev rew rastiya gel me ye. L mixabin, di v mijar de rewa me gelek ji ya gel me ne tir e.

 

    Li vir, div em ji br nekin ku gel li pengn xwe dinre li gor wan tevdigere. Anku ba-xirab gel bi piran pengn xwe diopne. Vca niha j em vegerin ser rastiya xwe. Em rber APO bi git j bandora PKK’ ya li ser xwedderketina li ziman nasnameya xwe deynin alyek, lewre ji roja destpk heta ro Rber APO PKK’ bi tkonek bhempa rmetwer p li lehya biavtin girt duwarn ramyariyn mendelkirin(nkarkirin) tunekirin bi ser hev de hilweandin. Rber APO wek afirner hem nirxn kurdewar derket her ku die j nrxn n li ser van nrxan zde dike.

    L mixabin, digel v yek j em wek siyasetmedar, welatparz pengn v tkon nikarin bibjin ku me bi tevay xwe ji bin bandora biavtin rizgar kir ye. Er wek nzkat raste, bguman em by ku dudiliyek jiyan bikin ji bo v gel, ji bo v axa proz, tkonek bhempa didin. Me bi hezaran ehd dan em hna j didin. Em her roj singa xwe didin ber top, tang guleyn dijmin bi hestn tolhildan dijn. L mixabin, em bi hezkirin bi ziman dijminn xwe, ew ziman ku di her qad de, bi her away hebna me ya and, ziman, gel netewey tune dike tune dihesibne daxifin. Ramyariya(siyaseta) xwe p dikin, gotbjn xwe yn brdoz p didin meandin weke ziman jiyan y yekemn bikartnn. Pir kes ji siyasetmedar, welatparz pengn tkon hna j v yek tu car wek kmasiyeke oreger welatparz j nabnin. Dema ku em v dibjin, em ne dijber zimann gel cran netewn d ne. W tu car hebna ziman geln din, di nava me de nebe pirsgirk. L div piy em ziman xwe ji bin bandor ewisandina biavtin(helandin), sexirandin(azarlama), bikdtin tengkirin rizgar bikin. xwe j ji derniya ku em bi zimanek biyan hna zdetir pket zanatir dibin, dr bixin. Bguman gelek heval, dostn tirk ji geln din j di nava hem xebatn me yn qadn cur be cur n PKK’ de hene ji me zdetir tkona kurd didin. Ew j bi ziman xwe y dayk daxifin. Ev dewlemendiya felsefe brdoziya tkona gel kurd a ku di bin pengiya Rber APO de t dayn e. Ji xwe kurdistan mozayka hem and zimann Rojhilata Navn e. Gel kurd j di mijara dostan, rmetdayn nrxdayna and, ziman, gel netewn din yn ciran bi hev re dijn de, ne ten ji Rojhilata Navn, ji hem dinya gerdn re mnakeke her ba e. Niha ya her girng nzikatiya me ya ji ziman me re ye. Hinek heval dastn me di dibjin ‘ez dixwazim l nizanim’biaxifim. Bguman daxwaza gelek heval, dost, siyasetmedarn me heye. L ten bi daxwaz nabe. Beriya her tit div em feraseta xwe sererast bikin. Keng me xwe ji derniya(psikolojiya) ziman xwe pikdtin, anku ji v felsefeya bbingeh a ku dib: “Ziman kurd ne ziman felsef, neziman ramyariy ne ziman perwerdehiy ye” rizgar kir. W Dem em bikaribin bi ziman xwe ramyariyeke her bi bandor, felsefeyeke her jiyanewer, wjekariyeke her xweik, nivskariyeke her rasteqn bikin jiyaneke her bi rmet azad bijn bi v yek j serbilind serfiraz bin.

 

    L mixabin, hna me ev pirsgirka xwe rast danehrndiye (zmleme nekiriye). Hna beek ne km ji heval, siyasetmedar, ciwan welatparzn me li hem qadn me yn tkon, bzanebn bhemd xwe j be, xwed nzkatiyeke ku rojane di suxre xizmeta ramyariyn(siyasetn) biaftin de ne. Dibe ku mirovn me bibjin ev nirxandineke gelek pirole(abartili) hike, ango giran e. L bel ne wisaye. Div em bawer bikin ku hna j gelek welatparz, ciwan, siyasetmedar pengn v tkon yn ku di eper eniya her p de li beramber dijmin hov berdeln her giran dane, xwed ferasetek bi v away ne. Mirovn me yn ku mijara gotin ne bawer dikin ku axaftina her xwe, a brdoz, ramyar wjey bi ziman byan (tirk, ereb, faris) t kirin. Ji ber v sedem dibjin: “ku em bi ziman xwe y dayk baxivin, w axaftin nirxandinn me b bandor bin. Em nekaribin ramyar axaftinn xwe xwe xweik bikin.” Ev, xwe xapandinek mezin e. Ev nzkat, ramyariya(siyaseta) dijmin a ku dibje: “Nabe ku ziman kurd bibe ziman ferm y perwerdehiy; lewre, zimanek hermiye nikare bibe ziman wjey, ramyar dplomasy”, rast derdixne. Ev bi ser xwe pirsgirkek me ya brdoziye div em bi nrneke brdoz l binrn li ser bisekinn. Em jibrnekin li vir v mnak dsa bnin bra gel xwe di dema serokomariya Silman Demiral de b Silman Demiral goti b: Em hem peyvn kurd gombikin 200-250 peyv dernakev in; li Beranber v gotina b hurmet kalemrek me y 75 y irnex bersiva w da wiha da got: em ten nav hesp kurdistan kombikin w ji 350 derbasbike. Ez bawerim ku bersva her di c de bi wate w welatparz bi rmet day. Li vir zdetirn pwst bi dirj kirin nak. 

 

     Bi v feraset ve girday heta niha j gelek mirovn  me, li hember hiyariyn ku di derbar parastina and ziman de ji hla hinek kes an j hinek hevalan ve tne kirin; by ku jre rz bigrin, hema yekser rasterast dibjin ‘netewperest’ e, ‘nijadperest (milliyeti)’ e. Ev t wateya ku hna me cewher tkona xwe rast fm nekiriye. Di v mijar de Rber APO wiha dibje: “Ger ez d nikaribim bi ziman xwe y zikmak biaxivim, ger d zarokn min nikaribin hn ziman xwe y dayik bibin, ma w dem i wateya jiyana min dimne?” Hewcey irovekirina v gotin nake; lewre girdana di navbera and, ziman jiyan de her ba ev gotin vedibje. Heke kurdek an j pengek v gel di aroveya brdoz de wek rgez(ilke) ji and ziman xwe hezneke p nexne, w dem di tgna w ya brdoz de kmasiyek heye. Werin em binhrin hna j tirk dibjin: “ji ber ku netewbna me ya tirktiy temam nebye, em nikarin maf hindikah kmneteweyan binasin.” Li vir dixwazin v bibjin; ‘hna me ew bi temam nehelandine. Div em wan ba bibivn bihelnin.’ Lewre j, li ser ramyariyn xwe yn biaftin bi israr in. Netewperest nijadperest ev e. Anku bi hem cure, r rbazan bikxistin, biavtin, mendelkirin(inkarkirin) di encam de tunekirin e. Xwe,  and ziman xwe di ser and zimann din re dtin e. Ji ziman anda xwe hezkirin parastin ne eteweperest njadperst ye. Berevajiy v yek rgezeke brdoz, peywireke mirov, drok kurdewari ye.

   Di v mijar de pwste ku em bibin xwed nzkatiyeke brdoz. Heta niha j di nava me de bi tgneke bi away ku; ‘nabe ku em ziman wek nasnameya netewey ji rgezn brdoz felsef qut bigrin dest’, pneket ye. Em nabjin ku ev feraset tgneke giti ye, l di nava me de n ku xwed ferasetek wihane j ne km in. Ev yek, ji ne axaftina bi ziman dayka xwe bigre heta baldariya li beramber and, ziman, mzk TV’ yn netewn din j, xwe nan dide. H j em tnegihtne ku ka ew gotin, nav, nrx ngarn(motfn) kurd   kurdewar  bi i armanc di nava wan rzeflm(dizi), film, stran qilbn xwe de bikartnin? Em h j tnegihitne ku bi v yek, di bin nav “plvekirin” de mejiy me ditewiznin, bi nrxn me yn her bi wate dirok dilzin, bik dixin li ber dil me sar dikin. Bi v yek j, me radest digirin di nava v anda xwe ya qirj gemar de dibivin ji and ziman me dr dixin. W yek j wek gelaleya(modela) jiyana civakeke her azad meng(ideal)  nian me didin. Mixabin, ev rastiyeke me ye div em demek ber demek  xwe ji v rastiy dur bixin.!

 

    Me behsa derniya ziman anda xwebiavtin(xwehelandin) kir. Ya rast gelek titn ku mirov nikare watey bid bi sergiran rove bike derdikevin. Bi taybet di van saln daw de di civaka me de ferasetn pir ewt pketine. Heta ziman tirk di jiyana me de ewqas bihz serwer e bye. Ziman tirk, anda tirk bi awayek popler xwe di nava gel me de dide jiyan kirin.  d wisa l hatiye ku gelek png xebatkarn me di nava gel me yn ku qet bi tirk nizanin em hem j dizanin ku ev gel bi zimanek din ba nizane, div em xwe fr ziman gel bikin ku em bikaribin gel qezen bikin. L bala pngn  me yn ku di nava v gel de dixebitin j li ser tirk ye hema bje jiyan, guftgo, hevpeyvn tkliyn jiyan hem bi ziman tirk ne. Ev bi ser xwe qutbnek di navbera gel hevaln peng xebatkaran de dike. Ev mnakek e, l mixabin li kurdistan bi sedan mnakn wisa tn jiyankirin. Siyasetmedar pangn me diin piya gel me y ku nizanin gotinek bi tirk baxivin, bi saetan li piya wan bi tirk daxivin. Gelo ew gel i ji wan fm dike? Ev mijareke lhrbn ye. Div d em v rastiya xwe bibn li xwe bizivirn, da ku ji ciwan gel xwe re nebn mnakn a.

    Bi van rastiyn ku heta niha me nirxandin ve girday! Em di pvajoyeke ku 37 saln her dijwar n tkona azadiya gel kurd li pey xwe dihlin de ne. L em vegerin li kiryara (pratka) xwe ya ew end domdirj binrin ka end nivsakarn kurd bi ziman xwe wje pxistin ziman kurd ji lewaziy rizgar kirine. Na berovaj v rastiy ziman neteweyn din pdixin. Ev bi ser xwe rastiya kurdewariya nv ten bi gotin radixe ber avan.  Ev ten ne kmasiyeke welatparz xwe naskirin ye. Di heman dem de kmasiyeke her brdoz kurdewariye j. Dibe ku gel welatparzn me bjin ji bo v derfetn me nn in. L em di v baweriy de ne ku ger em bi nzkatiyek brdoz l temae bikin bixin rojeva xwe em derfetn v j pir ba bafirnin. Heke heta niha di qada me ya her zde tkona brdoz dide meandin de, di qada apemeniy de li gor ku t xwestin bea kurd weke beeke bingehn yekemn nehatibe bi rxistinkirin ev pirsgirkeke her bingehne. Di heman dem de pirsgirkeke me ya xwe rast bi rxistin ye j.     

 

     Em dibjin bila gel me li and ziman xwe xwed derkeve bila nebe amr ramyariyn biaftin. L ji bo ku gel me nekeve reweke wiha em nabjin ka div em i bikin, wek pengn v gel em ber her tit awa hem xtaba xwe ya ji gel bi taybet j,   li hem qadan didin bikin kurd? Ji bo afirandin apkirina belge berhemn bi kurd i pwste, div i b kirin? Em awa hem danstandina jiyana xwe ango reng ziman hafizaya civaka xwe bi hestn kurdewar zind bikin ji bo w i pwste? Ji bo ev bibe div jiyana me vegere ser kurd em ziman xwe y dayik bi v yek re rmetdar bikin. Her roj pengn qada ya legak ji bo gel bangewaziyn tkonbilindkirin xurtkirin dikin. L ji dervey end hevalan kesek/ bal naka ser pirsgirka ziman. Di rast de diviyab ku di her bangewaziy de cihek an j end xulek(deqqe) ji bo v mijar hatibna cudakirin. Ji ber ku ev pirsgirkeke me ya nasnameya and netewey ye. Mijara hebn tunebna netewey ye. Lewre j, ne ten kar saziyek biten ye. Nav li sere, ziman dayik! Ango ziman rmet prozweriy. Ji ber v yek j qada ziman, qada tkona hem rxistin, teger saziyn me ye. Bi taybet j div jin ciwan bibin pengn tkona v rmet prozweriy.  Lewre,  di heman wext de peroja v civak j bi tkona ciwann kurd w di her war qadn jiyan de w bigihje serkeftin serfiraziy. Dsa dema ku em li rastiya droka jin droka ziman dinihrin, em dibnin ku hevibneke b hempa heye. Drok cewher jin j bi hezaran salane ku t dagirkirin. Ziman, and hebna ziman kurd j bi heman kirinan re rbir ma ye. Em jibr nekin ku ev ziman her kevnar y v axa proz; ku ro t qedexekirin qetilkirin yek ji alak dtinn jin yn yekemne. Ev bi hest, ked xwdana hezaran heta milyonan salan hatiye afirandin bi destxistin. Dsa li Kurdistan heta roja me ya ro j parzvan mamosteyn ziman kurd dayk jinn kurd bn. Ev ziman alakiya xwe ya yekemn wek nirxn civaka komnal, wekhev kolektf parastin hna j diparzin. Ev tkona her bi rmet e. Ev tkona daykn me ye. L bel wek hza peng a jinn kurd tevgera jin j di hla xwedderketina ziman pxistin w de kmasiyeke mezin jiyan dike. Heta ji bo hem qadn me yn tkon rexneyn her zde li ser avan rxistinn me yn jin hene. Em di v baweriy de ne ku hem tevgrn me yn jin n di qada civak ramiyar de ne d di demeke her kurt de v kmasiy derbas bike valetiya hey dagire.

 

     Ciwann welatparz j di v mijar de xwed peywireke pir girng in. Di v sala daw de di astek de mijar xistin rojeva xwe, heta ciwanan bi diruma em hza parastina ziman in, dest bi kampanyayek j kirin. L li gor v yek liv lebat lewaz man. Li vir div em jibra nekin ku ro, pergal ramyariyn xwe yn biaftin helandin n her dorfireh piral li ser ciwanan didin meandin. Ji bo ku ev ramyar bendewariyn dijmin bn kandin pwst bi tkoneke piral heye. Div ciwann kurd ziman, ku rmet nasnameya me ya netewey, wek bingeh rgezn brdoz felsefk bigrin dest ji bo azadiya rmet nasnameya xwe, ku serbest serkeftina ziman e, tkona xwe xurt bikin, peywir pengiya xwe ya drok bi cih bnin. Bi v boney em rheval roj haval Ebumuslim Doxan j bi hurmet bi br tnin ji malbata w re j sersax sebr dixawazin. Rheval Muslim Doxan di nameya xwe de gotib ku w gelek xwestiye nameya xwe bi ziman xwe ziman kurd binivse l nekariye. Div ji bo branna rheval Muslim Doxan hem ciwan, zarok tevah kurd bi rmet frbibin da ku bi ziman xwe bi axifin, bi ziman xwe bi nivsnin. ji ber ku ev wesiyeta rheval ciwan b. Ciwann me yn welatparz j v wesyeta r heval Muslim Doxan bi cih bnin r li ber poltkayn piaftin xwe piaftin bigirin. 

 

    Di parastin pvebirina ziman dayk de yek ji navendn me yn her bingehn j, navenda and xebatn me yn and ne. Bguman di droka hem gelan de, zindgirtin, pxistin parastina nirxn drok ziman rista and hner bnqa e. Yekane riya zindgirtina hafizeya civak j, bi afrandin, nvekirin, lzdekirin zindgirtina ano, snema, helbest, stran, wje awazn kurd ne. Ji destpka tkona azady heta niha tkona and risteke girng diguhern pxistinn civak de lst. L bel heta roja me ya ro j di hla pxistina ano, snema wjeya kurd de kmasiyeke gelek mezin t jiyankirin. Ev j dihle ku baldariya gel me bie ser anda dagirker desthilatdaran, ku bi armanca biaftin ji nrxn xwe drxistin pk gel me dikin.

 

    Ji ber ku ziman neteweya kurd hatiye qedexekirin, anda w j lewaz b ye. Tu and b ziman, tu ziman j b alakiya and nay hizirn. Pketina anda civak bi asta pketina tgn bi hevre dimein. Civakeke xwed anda jiyana wekhev, azad kolektf j encax bi pxistina ziman rastiy gengaz e. Em tkoneke mafdar watedar ya b hempa didin. Gel me di nava v tkon de n pir mezin dikine. a ji warn xwe, ji welat xwe, ji axa xwe ji hebna xwe ya her proz ango ji zarokn xwe dibin, diknin. Ji bo ku bi ziman xwe daxifin her roj tn kutin. Ma gelo em anoya v, snama v, wjeya v strana v nekin em i bikin? Ev birnn civak encax dikare bi and hner bn pan.

 

   T dtin ku di nava pvajoya droka domdirj de tu car gel bi ziman biyaniyan ango desthiladaran naxivne. L desthiladar tebeqeyn jor n civakan (bi taybet j yn kurdan) herdem and ziman dijmin serdestn xwe wek and ziman aristan, serbilind rmet bikaranne bi v yek j di nava destn dagirkeran de bne amrek biaftina and ziman xwe y kurd. Ev, di heman dem de bi xwe re komkujiyeke and j tne. Vca ji bo ku em bikaribn ciwann xwe, civaka xwe gel xwe ji v xefka ramyariyn biaftin tunekirin ya dijmin rizgar bikn pwst bi bersiv tkoneke and ya xurt heye.

 

        Bi van hemyan ve girday, yek j em dixwazin v bjin. Her gotineke ku bi pnsa grlay azady ve li van iyan t nivsn pir watedar e xwed hestn drok ye. Her nivsek, rokek, helbesteke gerlla w bibe bingeh droka v tkona lehengan. Ji ber van sedeman hem heval, nivskar welatparzn kurd van kevirn bingehn n v droka rmet bi kurd bineqnin. Bila wjeya kurd bi pnsn gel grlayn ve dewlemend bibe hemdem bibe. Em dixwazin ku xweikbn wateya tkona gel grla bi xweikbna ziman kurd re bibin yek. Wek hem qadn tkon di qada pvebirina ziman, wje nivskariya ziman kurd de j peng dikeve ser mil welatpar, ciwan gralayan. Ev berpirsyariyeke me ya kurdewar nasnamey, netewey, drok, vijdan jiyan ye. Em di v baweriy de ne ku hem kurdn xwed rmet, wek her berpirsyariyek de d v berpirsyariya xwe j bi awayek her ba bne cih bibe ziman v rastiy.

 

       Heval, dost welatparzn bi rmet

    Li gel hem kmasiyn xwe j em drokeke ber bi wendabn ji n ve dinivsnin em ji br nekin ku ev rmeta mezin nabe para herkes. Nivsna v drok ya ku em bi hest raman kurdewariya resen hemdem dinivsn w tkona azadiya gel me bmirin bike. Em di v baweriy de ne ku serkeftinn me yn di v derbar de her roj zdetir bibin. Em ji bi hestn serkeftineke bhempa di hem jiyan, kar xebatn her kurdek rumetdardar di tkona jiyana azad de serkeftin, serfiraz serbilindiy dixwazin. 

 

 Batufa ekdar

 

Navenda Lkolnn Stratejk a Kurdistan

www.lekolin.org - www.lekolin.net – www.lekolin.info

 

 

 

 

 

Parveke

TAGS(ETIKETLER):  

Bu Yazya Henz Yorum Eklenmemi.