ra Kea Temen Ciwan Leyla Qasim
Kadn / 12 Mayıs 2012 Cumartesi Saat 17:48
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Drok, bi berxwedann jina Kurd rojane kirin re/nkirin re xwe dbare dike.

Di civaka Kurd de ji ber hma civak xwe dispre civaka xwezay pkhateya w ya zihniyet j dispre anda xwedavendiy li gor civakn din t dtin ku roleke diyarkir dilze. Her iqas Kurdistan parvey pareyan kiribin j dibin siya navendn xtdarn cih de dijn j, l Jina Kurd ku welatparz berxwedanvan di rastiya w ya cewhern de heye, v rastiya xwe her tim diparze. Droka Bar Kurdistan yek ji pareyeke Kurdistan ya azar, komkuj, ern bdaw tu car l bi daw nebye ye. Keeke Kurd a bi kesayeteke as berxwedr t naskirin, li ser zar zimanan Leyla Qasim mora xwe li tekona netewa Kurd dide. L her zarokeke Kurd bi gotina rokn berxwedana Leyla Qasim a tifkirina ry kujr xwe, radest qebl nekiriye, di encama kenceya ku li ser hatiye kirin de di ling w de ew birna vebye li rxm kra bi xw di deynin ser birna w j, yek gotin ji dev dernakeve, mezin dibin. Leyla Qasima ku bi awayeke alak di tekona li dij mtngeriya Erep de cih digire, bi v helwesta xwe ya bi rmet wrek dibe qehremana peng a berxwedana jina Kurd.

Drok, bi berxwedann jina Kurd rojane kirin re/nkirin re xwe dbare dike. Ya rast a dbare dibe naveroka w qet naguhere ruh welatparziya jin ango bi taybet jina Kurd berxwedaniya w ye. Di hem rapern, tekon serhildann gel Kurd de Jina Kurd tim roleke birmet biwrek lstiye w bilze j. Di droka tekona gel Kurd de jin him bye sembola welatperweriy, him j weke zayendeke di her aliyek de t mtngehkirin, bi xwe kirina mertal parzvann anda xwendavenda dayik li dij zihniyeta mr hlebaz derewker re tekona xwe berz kiriye. Eger tekona mr Kurd di aliyek de hatibe meandin, tekona jina Kurd bi awayeke dijwar di her watey de bye. Lewra j rokn jinn qehreman n Kurd yn bi nav b nav n li her parey Kurdistan bye weke deynek dibnin ku bi sedema ahadeta Leyla Qasim parve bikin; Di droka sedsala 17’an de li Rojhilat Kurdistan di Keleha Dimdim de di bin pengiya Kurdan de berxwedaneke mezin t destpkirin. Jin bi welatperwer, hezkirina xwe ya ji welat re bi ruh serbixwebn re di v berxwedaniy de roleke pir girng dilze. Di berxwedaniya Keleha Dimdim ya di sala 1608-1610’an de hate jiy de li ser fedekar wrekiya jina Kurd a di w berxwedaniy de jiyan kiriye de bi dehan destan, stran, roman berhemn wjey hatine nivsandin. Dema di Keleha Dimdim de, hzn ah Ebbas ji bo keleh bixin dest xwe hatin ber deriy Keleh jinn Kurd bi helwesteke birmet li dewsa ketina dest dijmin, xwe ji srn keleh davjin yan j bi vexwarina jehr re daw li jiyana xwe tnin. Kurd di dawiya er de tk ybin j tam pit 6 salan ji yek hevsern Emr Xan jineke Kurd a binav Zadre Xanim v keleh carek din bidest dixe. Xanima Zadre bi hzeke hezar kes re ji bo parastina keleha Dimdim tevl hzn engzern dibe.

DI RUH JINA KURD BERXWEDAN

Berxwedan wrek di ruh jina Kurd de heye bye nasnameya w. Lewra j ne ten li Bar Rojhilat Kurdistan berxwedaniya jina Kurd di Bakr Kurdistan de j di her qadeke tekon ya li dij hzn mtngeh dagirker, tevah hzn emperyalst de hatine meandin de j ref girtine. Lewra em serphatiya Fatoya Re (Kara Fatma) a weke ‘ra Kurdistan’ ji aliy hzn biyan ve hatiye binavkirin bi were parve bikin: Fatoya Re jineke Kurd a Mereiye. Di sala 1854’an de bi ssed siwariyn xwe re die paytexta Osmaniyan Stembol. Derdikeve pber padah Osmaniyan dide xuyakirin ku amadene li dij artn Rsan er bikin. Fatoya Re ji ber sekna xwe ya otorter, serwer erker rojnameyeke Alman a w dem w ya wisan dide naskirin “ra Kurdistan Fatoya Re li Stenbol ye”. Di gelek berheman de Fatoya Re ji ber erkeriya xwe weke Fatmaya Amazon j t binavkirin. Di gelek pirtkan de t nivsandin ku di saln 1877-1878’an de Fatoya Re tevl ern di navbera Rs-Osmaniyan de dibe nz 500 lekern xwe r dike Qers Erzirom.

CEWHER RUH TKON EYNIYE

Rbaza tekona her jineke Kurd cih j be, cewher ruh eyniye. i di tkona li dij skender mezin de berxwedan erkeriya jinn Kurd n bijare, i j li hember hem hzn mtnger dagirker n emperyalst n sedsala 20’an de dibe, her tim bi comerdane zanne di refn her p n er de cihek diyarker bilzin. Ku weke t zann ji xwe ev ji bo tevahiya Gel Kurd dibe sedsala rapern berxwedaniyn mezin. Ev rast her zde ji bo jina Kurd derbasdar e. Mna di berxwedaniyn din de j bye di vir de j jina Kurd roleke sereke di rapernan de dilze. Kesayeta jina Kurd a birmet berxwedr karekter reng rapernan j bandor dike. Jina Kurd di dest xwede ek, mil daye mil mrn Kurd di eniy de bi awayeke qehreman tkoiya ye li dij sstema desthilatdar. Di van eran de j ji bo jin nekevin dest dijmin xwe, bihezaran jin xwe ji zinaran avtine xwe di ber avn gur de berdane. n ketine dest j, li gel kenceyn pir mezin li wan hatine kirin j, tu car radest nebne bne xwediy helwesteke hjay nasnameya xwe. Di raperna Agiriy de Xanima Gulnaz, li Amed Perxan, li Drsim Bes Zarfeyan, li Bar Kurdistan j Leyla Qasiman berxwedann azadiy yn mirsdar n li dij pergala mtnger a nr ku fast bnene. Raperna Drsim ku bi berxwedaniya jin derdikeve p bi hezaran efsaneyn jinn berxwedanvan n mna Bes Zarfeyan tijeye.

TIRSA LI HEMBER JINA KURD

Di raperna Drsim de, t behs kirin ku 1500 ken ciwan ji bo nekevin dest dijmin hov xwe avtine av, xwe di zinaran de avtine xwe avtine nava agir ewitandine. Ji bo rapernn Kurdan bi ewisne, Moltke y di arta Tirk de cih digire di der bar jinn Kurd de wiha dibje: “Heta jinan j gule berdan ser nzamiye y. Jineke Kurd lekerek bi xencer kut”. Di vir de ekereye ku li hember wrek berxwedriya w matmay dimne.

EFSANEYA BES

Em serphatiya jina Kurd a di raperna Drsim de weke qehreman penga pit perd binav dikin ji nz ve nas bikin. Bes, hevsera Seyt Rizay ku yek ji navn peng n raperna Drsim ye. Bes, di rapern de bi hza xwe ya cewher, ji xwe bawerbn, welatperweriy biryardariya xwe rol dilze. Li Drsim dibe efsane. Di apemeniya Tirk de weke nav pit perdey ya raperna Drsim t binavkirin. Bes pir fedekar erker e. Di heman dem de pispor bikaranna ek j ye. Bes heta guleya xwe ya daw er dike. Rojnamevan Barbaros Baykara, di pirtka xwe ya li ser raperna Drsim de wiha behs dike; “Jineke avnetirs heta dawiy berxwedr b”. Bes di zinarn Kei Sekmezan de bi kulmek mirov re, li dij lekern bi qas artek, a her girngtirn j li dij firokeyn ji ezmanan mirin dibarandin heta guleya xwe ya daw er kiriye, dide diyarkirin. Dema ku guleyn w xilas dibe, ew lekern ku nz Bes dibin, Bes kevir difirne ser wan. Kliya ku fm dike w zind bikeve dest, qr dike dibje ‘hun nikarin min zind bigrin’ xwe di lat de diavje. Bi v away Bes, dibe kullka zinar . Bes d, dibe penga kevneopa xwe ji zinaran avtin ya jina Kurd.

Me got berxwedana jina Kurd a bhempa weke di drok de xwe weke keziyek dihone. Her girkek keziy roka berxwedreke jina Kurd vedibje. Girkek din j a v keziy Zarfe ye. Zarfe j jineke Kurd a di raperna Kogiriy de c digire ye. Hevsera peng raperna Kogiriy Elr e. Zarfe j mna Bes erker e. Bi girdaniya xwe ya bieka xwe ve t naskirin eka xwe j weke pareyek ji xwe her tim li gel xwe radike. Tkiliya w bi Eler re rhevalane ye. Weke heval xtab hev dikin. Di byera kutina Eler ji aliy Reyber ve de eka xwe berbi yek xayn ve dike dikuje. Li gel v Zarfe j t qetil kirin. Zarfe ku keeke Kurd a bnimneye, bi bejna xwe ya dirj, pkhateya xwe ya riko as, bi sekna xwe ya esl ve tam keeke Kurd e.

Berxwedan, wrek erkeriya jina Kurd bi Zarifeyan j bi daw neb. ro ev kez ji aliy jinn PKK’y ve her roj t honandin.

Me roka end jinn leheng n Kurd bi were parve kir. L li Bar Kurdistan roka evndareke welat xwe, sembola hezkirina rast nav berxwedan jineke bi nav Leyla Qasim ku ro bye sembola welatperweriy berxwedan heye.

RA KEA TEMEN CIWAN L DIL XWE MEZIN LDIXE LEYLA QASIM;

Leyla Qasim, di sala 1952’an de li Kerkk t din. Pit dibistana seretay navn ligel malbata xwe ko Bexday dike. Leyla Qasima ku dibistana amadey li Bexday temam kir di temen xwey 20 sal de tkliya w bi Yekitiya Xwendevann Kurdistan (YXK) re dibe pitgiriy dide v rxistin. Leyla Qasim, di v dem de biryara tevlbna pmergeyan dide. Dema Leyla Qasim tevl pmergeyn PDK’ dibe Kurd, bi taybet Bar Kurdistan di pvajoyeke pir nazik re derbas dib. Di bahara 1974’ an de rejma Bs li dij Kurdan er dide destpkirin. Malbatn Kurd ji Bexday derdixe. Rejma Iraq bajar Qelediz bombebaran dike. Di encama bombebaran de s xwendevan jiyana xwe ji dest dide. Rejma ku hn li pitre Helepey bombebaran kir b sedema kutina hinek mirovn bguneh.

Li gor agahiyn ne tam ferm di v dem de Leyla, ji bo deng gel Kurd bigihnin chan wezfeya revandina balafirek ji Leyla Qasim re t dayn. L ev alak bi serkeft nabe. Leyla Qasim bi 4 hevaln xwe re di 24’ Nsana 1974’ an de t girtin.

KEA KED B

Mirovn bi ked mezin dibin, mirovn bihzin. Mirovn ji xwe bawerin. Her aneyek bedena xwe bi ked dixemilnin. Lewra xwed radene. Tu zehmet nikare wan tk bibe li ser keda xwe mezin dibin. B pwst bi hindek din bibnin dikarin her cre xebat bikin. Ji xwe baweriyeke cewher ya b daw di kesayeta xwe de hildigrin. Leyla j kea malbateke karker welatperwer e. Malbateke bi keda xwe debara xwe zarokn xwe dikeye. Him malbateke girngiy dide ser perwerdehiya zarokan him j li gel perwerd xebatn debara mal di nava komelkariyek de didin meandin. ar xuk-birayn Leylay hene. Sebhe, Selam, Sefa salih. Tev Leyla ev pnc xuk bira ji bil xwendin kar j dikin. Ji ber malbateke xzane lewra pwst heye di nava komelkariyek de tevbigerin. Jina berxwedr di malbateke wiha giranbha de bejn dide lewra esl e.

KEEKE TGIHIT HIMENDB

Leyla zarokek bi aqil tgihitb. Lewra Leyla hn di temenek pir bik de ew ciyewaziya di navbera ke xortan de dibne li dij v di jiyana xwe de dibe xwed helwest. Ango hn di zarokatiya xwe de j tu caran bendn cinsiyetparziya civak napejirne. V ne ten di gotin de di pratka xwe de j dide nan. Di w baweriy de ye ku ke xort wekhevin, her du j mirovin, hza di mr de di jin de j heye li dij v zhniyet heta dawiya jiyana xwe j tdikoe. Ma tevlbna Leyla ji pmergeyan re j ne dihate wateya redkirina zhniyeta mr?

BEA SOSYOLOJIY QEZENC DIKE

Leyla di zanngeha bajar mezin a Bexday de di para wjey de ji bo bea sosyolojiy t pejirandin. Di vir de j pir ekereye ku hezkirin eleqeya Leylay ji ronahbn, ji pketin re ji zanist re i qas heye. Hezkirineke b daw ya Leyla ji zanabn re, ji himendiy re analzkirina civak re heye. Lgernn w yn di der bar civak de bihz dihle ku Leyla ev bea Sosyoloj ango civaknasiy hilbijre. Lewra dema tevl pmergeyan dibe j Leyla zdetir li ser xebatn ronakbriy radiweste bi v away bi awayeke alak weke siyasetmedareke jin a Kurd di xwaze tekona xwe di aliy zihniyet de di dil dijmin xwede bide. Ji lewra pirsgirkan j di aliy zihniyet de, bi aliy w y propaganda digre dest.

DI 13’ GULANA 1974’AN DE TN DARVEKIRIN

Dema Kea Kurd hevaln w dibin dar darvekirin daxwazeke Bsiyan ji Leylay dibe. Beriya ku Leyla were ehd xistin dibjin pwste tu ji ber ew tekon xebata li dij me kiriye lborn ji Serokomar Iraq bi nivsandina nameyek bixwaz. Bsiyan hewl didin ku di kliya daw ya jiyana Leyla de brmetiy xiyanet li ser ferz bikin. Leyla by du diliy bij b bersiv bimne di heman kliy de helwesteke hjay jina Kurd a berxwedr wrek dide nandan. Ango dil dijmin xwe ad nake. Kea Kurd Leyla Qasim, bi nrnek hik tifa ku avt ser ry generaln Bs, wiha bersiva da wan:

“ Ger ku ez ji ber karek ji v chan re dikim poman bibim, t w watey ku ez z dimirim by ku bikaribim demek dirj ji gel xwe re xebat bikim ger biryar be ez lborn ji hinekan bixwazim , ez lborna xwe ji gel Kurd dixwazim. Ji ber ku di rastiy de, min ji bo doz pirsgirka netewa xwe km xebat kiriye ”. wiha berdewam dike: “Min bikjin l, v rastiy ba bizanin ku w bikutina min re bihezaran Kurd iyar bibin. Ji ber ez di rya azadiya Kurdistan de can xwe feda dikim pir kfxwe anazim”. Dema Leyla dibin ber dar darvekirin jina berxwedr di kliya bhna xwe ya dawiy de sirda netew ya Kurd “Ey reqp” dixwne.

L ev berxwedan, welatperwer wrek ne ya yekem b di droka jina Kurd de ne j daw b. Daxwaza Leyla Qasim ro di iyayn Kurdistan de di her qadeke jiyan de jina Kurd pktne jinn PKK’y dibin pkhnern vya yn alak. dibjin; bila tu car av te li pa nemne Xwedavenda Axa zrn. ro bi hezaran jinn Kurd di opa te de di oxira hezkirina te ya ji welat zrn Kurdistan de li hember sstema mr derewker ango zihniyeta modernteya kaptalst tdikoin. Daxwaza te zdebna Leylayanb. ro ne yek Leyla bihezaran Leyla zdebn li ser axa zrn. Bila dil te ad be, ji ber bi sedan jinn PKK’y di oxira azadiya jin tkona netewey, nasnamey azadkirina WELAT xwede can xwe didin, sing bising bi dijmin hov re tdikoin. Di droka Kurdistan de Leyla her tim bne w her bie zdetir j bibe. Em j weke jinn di iyayn Kurdistan de li hember zihniyeta desthilatdar a mr hem hzn mtngehkar n Kurdistan dagir dikin bnavber tkona xwe didomnin.

Ruh Leyla li dij rin li ser netewa Kurd b, Ruh Brtan li dij xiyanetkarn ku dixwazin Kurdan pare bikin biray xwe bikjin b. Cewher yeke, her du j ji bo neteweke demokratk bi nasname b. Her du alak j li dij zhniyeta mr b. Her wiha Leyla Kaplan, Zlan, Ronah Brvan, Semaya Yuce, Viyan Soran ku b Leyla Qasima duyemn di droka Bar Kurdistan de di kesayeta van de bi hezaran jinn ehd n Kurd hene. ro j rn Rojhilat ar hevaln xwe ji ber li dij xwedayn brehm n sstem rawestiyan tekon ji bo sazkirina oreek n ya Demokratk di ran de can xwe dan. Ango bi awayeke hovane hatin darvekirin. Bel drok dbare dike, ji ber zihniyet hemane, d drok j dbare bike. Leyla li Iraq, rn Rukena (Zeynep Celaliyan) ku agah j nay girtin li ran cewher tekona wan yeke. Her s dil j azad serhildrin. Ji mirineke watedar natirsin. L her tim j dibjin em deyndar gel welat xwe ne.

Di 13’ Gulana 1974’an de rejma Bs, Leyla bi ar hevaln xwe re, di efaqa 9’ Gulana 2010’av de lan ar hevaln xwe hatin darvekirin…. Hem j di roja dayk de dil pnc daykn Kurd ewitandin. Li dewsa dayk werin xelat kirin, di rojeke wisan de bi awayeke hovane, pnc zarokn Kurd n li ber dil dayka xwe qetil kirin. Her wiha du byern pir di ibin hev in. Dibe ku ji mirov re weke tesadf were, l ne tesadfe.

Jinn PKK’y soza tolhildan di her wateyek de dide we. W dirmeya me her tim “an ji yaneke Azad an j mirineke watedar bi rmet” be. Bi v boney di sexs Leyla Qasim ar hevaln w de, her wiha di exs rn Rojhilat ar hevaln w de di ser de hem jinn qehreman n Kurd tevah miltann di ber doza demokratk kirina netewa Kurd de giyan xwe ji destdane bibrtnin bangawaziya xwed derketineke birmet hjay ehdan li hem gel Kurd dikin. Div sonda me sonda bibe iqas tekon ked, ewqase azad. i qas azad ew qas mirina pergala desthildar a modernteya kaptalst e.-ANF

Navenda Lkolnn Stratejk a Kurdistan

www.navendalekolin.com www.lekolin.org -www.lekolin.net - www.lekolin.info

Parveke

TAGS(ETIKETLER):  

Bu Yazya Henz Yorum Eklenmemi.