Farqn: Dahatya Zimn Girday Dahatya Zarokane
Rportajlar / 07 Ekim 2010 Perşembe Saat 07:43
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Pispor ziman Kurd ku saln dirjin di derbar zimn de xebatn xwe didomne, ferheng amadekirine maf axaftin y her mezin di derheq zimn de y w ye Zana Farqn,

Pispor ziman Kurd ku saln dirjin di derbar zimn de xebatn xwe didomne, ferheng amadekirine maf axaftin y her mezin di derheq zimn de y w ye Zana Farqn, xala daw ji bo nirxandinn weke ku boykota dibistan dibe sedema stismara zarokan dan. Farqn wiha dom kir, “Dahatuya zimanek tkildar stikbal dahatuya zarokan e. Zarok zimn batir bikar tnin.”

Pispor Kurd, Zana Farqn derheq boykota dibistan ya ku ji aliy TZP-Kurd ve hat destpkirin, qedexe, pkutiyn li ser Kurd tkiliya zanist Kurd ji ANF’ re akera kir. Farqn wek din j xwest ku hem dezge saziyn Kurdan amadekariyn ji bo dahatya zimn bikin.

GER ZIMANEK NEBE ZIMAN PERWERDEHIY D JI HOL RABE

Hn wek zimanzanek, boykota dibistanan ji bo pketina Kurd awa dinirxnin?

Ev cara pn e ku gel Kurd bi awayek girsey karger alakiyeke wiha li dar dixe bal dikine ser daxwaza perwerdehiya bi ziman dayik. Li p her titek, ev rew pir girng e Kurd didin zann ku maf perwerdehiya bi ziman dayik mafek mirov, mafek demokratk rewa jnager e. Di v sedsal de titek din j hey e, eger zimanek nebe ziman perwerdehiy, ger di dibistann seretay de j ney xwendin dahatya w ziman di xeteriy de ye.

Ji bo balkiandina v xeteriy ji bo ku bi awayek girsey sivl daxwaza maf perwerdehiy hat daxwazkirin, ev daxwaz d ji ber bhtir di rojev de cih bigire d nqa j li ser v xwestin bn kirin. Jixwe em dibnin ku pit v alakiy di apemeniy de (i ya nivsk i ya dtbar) li ser key gelek tit tn gotin. Boykot tesra xwe bi awayek nan da bi ya min div ev encam ba b nirxandin.

Dahatya zimanek bi dahat ayendeya zarokan ve eleqedar e, loma heta li dibistanan ziman nebe ziman perwerdehiy, d di v serdem de mirov nikare qala man berdewamiya zimn bike. V boykot, bi dengek xurt qube got, d bes e.

BERPIRSIYARIYA BIKARANN YA DEWLET YE

Ger ro biryareke azadbn ji bo zimn b dayn, Kurd ji bo v iqas amade ne? Hza Kurdan a ku hem zehmetiyn perwerdehiya bi ziman dayik areser bike i ye niha?

A rast ez amadebneke zde nabnim. L bi ya min jixwe mesele ne ev e. Beriya her tit div ev maf li Kurdan b vegerandin. ima ez wisan dibjim, ji ber ku by vn radeya Kurdan ziman wan, nasnameya wan, bi kurt hebna wan hatib qedexekirin hem mafn wan hatibn xespkirin, loma ez dibjim ser bn hewce ye ku ev maf li wan b vegerandin pitre j dewlet div ku ji bo bikaranna v maf amadehiyan bike zemn bingeh xwe bike; ji gihandina kadroyan heta bi materyaln hnkirin. Jixwe pirtkn dersan hem dewlet ji ks xwe dide xwendekaran. car ima ev yek ji bo materyaln perwerdehiya bi ziman Kurd j ne wisan be?!

Div em rastbn (realst) bin, bi ya min li ser Kurdan ferz e ku ew ji bo pkanna mafn perwerdehiy tkona xwe ya demokratk rewa bidomnin, herwiha dam dezgehn Kurdan j, yn tkildar mijar ne, li gora derfetn xwe div amadekariyn xwe bikin. Hem materyalan amade bikin hem j kadroyan bigihnin. Ne ji aliy abor ve ne j ji aliy materyal kadroyan ve mimkun e ku saziyn Kurdan bi v rewa xwe ya hey ji bin v bar rabin jixwe ev bi temam ne erk wezfeya wan e. Erk berpirsiya dewlet ye. Kurd saziyn wan ten dikarin ji dewlet re bibin alkar kar dewlet hsan bikin. A girng bidestxistina maf pa j bikaranna maf e, ez dibjim gerek em bi v av li mijar binrin.

KURD H LI HEMBER TIRK LI BER XWE DIDE

Di war teknoloj, enformasyon jiyana rojane de di nava Kurdan de pketinek hey e; l li gor v, ziman di jiyana rojane de bi cih nebye. Gelo plvebna perwerdehiya bi Kurd, d bandoreke awa li ser van mijaran bike?

Rewa ziman Kurd ji ber poltkayn dewlet li ber avan e ziman Kurd li ber ziman Tirk li ber xwe dide, da ku nemire. L ev rewa hey, ku ez j re dibjim ‘rewa nemir nejn ya Kurd’ wiha dewam bike, heta end nifn din d bi mirin re r bi r bimne. Dewleta Tirk, bi krean, bi pdibistanan dest p kiriye ku ji temen beriya dibistana seretay zarokan bi Tirk perwerde bike. Ber, em bibjin ku asmilasyon bi dibistana seretay dest p dikir, l niha ne wisan e. Loma hewce ye Kurd dest xwe z bigirin p li v siyaseta piaftin bigirin ji bo bidestxistina maf perwerdehiya bi ziman Kurd tkona xwe gurr ge bikin.

KURD HINEK J XWE BI XWE ASMLE DIKIN

ro hem pketin qewamn ku di warn cr bi cr de dibin, bi riya ziman Tirk dikevin nav Kurdan di nav wan de j belav dibin, helbet ne bi riya Kurd l bi ya Tirk. Loma Kurd di reweke dezavantaj de ne. Hiyariyeke zde, xemxuriyeke zde ya ji bo Kurd nn e, Kurd bi xwe j xwe dipivin ango asmle dikin. Pwst e ku saziyn Kurdan, rxistinn wan, rber pengn wan, nivskar hunermendn wan, dam dezgehn wan n wean ji ber bhtir giraniy bidin ser bikaranna ziman Kurd. Daxwazn wan i dibin bila bibin, div bi ya min bi ziman xwe wan bixwazin akera bikin. Ev helwest j d li ber asmilasyon bibe astengek ew rih can bide Kurd.

Du aliyn perwerdehiya bi ziman dayik hene. Yek aliy pedagojk e ku bal dikine ser rewa zarokan ku awan bi alkariya ziman xwe y dayik di perwerdehiy de bi ser dikevin dibin xwed kesatiyeke jixwebawer, alak her wisan tkil bedar ders dibin, bervekir dibin. Aliy din j zarok ziman xwe ji br nakin, bi qas ziman duyemn serdest ziman xwe dibin asmle nabin. Ango xwed li xwe, li nasnameya xwe, li ziman xwe anda xwe derdikevin. Ji xwe, ji nasnameya xwe erm nakin serbilind dijn.

Gava zarok bi ziman xwe j perwerde bibin, ji aliy bikaranna zimn ve, tgih termn n ve tu tengasiya wan nabe zimanek standard ji ke aloziyan dr bi kar tnin dibin bikarhner tkoern ziman xwe. d ew nabin alav navgneke zimankujiy, l dibin kesn wisan ku ziman vedijnin, bi gotineke din dibin vejnern and ziman xwe. W hing ziman hem warn jiyan dibe Kurd. ro ziman Kurd hema bibje heps nav malan bye, div ziman ji hundir mal derkeve, li hem qad warn jiyan belav bibe di her rew merc de bibe ziman danstandin, bibe ziman perwerdehiy, bibe ziman bazar. Bi gotineke kurt, pwst e jngeha ziman fireh bibe ji v rewa dorpbn rizgar bibe.

Li aliy din, matematka bi Kurd, fzik mijarn zanist tkiliya wan a bi Kurd re i ye? Bi Kurd zanist, brkar (matematk) hwd. mimkun e yan j amadekar li gor i ne, i nn in?

Di zanista ziman de, gotinek hey e, t gotin ku tu ziman xizan, hejar feqr tune ye. Her ziman xwed karn iyan ye ku dikare kmasiyn xwe temam bike. Loma ez j dibjim zimann serdest bindest hene, ziman xwed dewlet yn bdewlet hene. Tu ziman, ji roja ku dinya ava bye bi vir ve ne xwed heman gencneyeke zengn a zimn e. Bi qonax domana dem re, li gor rewa siyas abor, li gora xwedbyna desthilat hwd. xwe afirandiye, gee bi xwe daye, bi p ketiye bye xwed statyeke siyas. Ji lew re di v serdema han ya bor de kjan ziman ku bye ziman ferm, bye ziman perwerdehiy ziman hevpar, ew bi p ketiye, di war zanist dsiplnan de term tgihn xwe bi awayek temam kirine, xwe kemilandiye, xwe tekz kiriye. Peyv ji zimann din hatine deyn qerzkirin, yan ser li daritin kirina peyvan hatiye dayn an j wate mehne li peyvn hey hatine barkirin. Ji lew re em dibjin ku tu zimanek ji sed sed xwer pet nn e. Di her ziman de peyv bjeyn biyan hene. car r aznn tekzkirina zimn i ne, diyar in. Hema meriv li azmn tecrbeyn zimann neteweyn din binre bi hsan dikare bibne meriv j dikare wan rbazan (metodan) biceribne.

DV KURD JI HEV DIN SD BGRN

Em bn ser Kurd, digel ku ziman Kurd, bi v rewa xwe ya han ku r li ber hatiye girtin, hatiye qedexekirin, pest pkut l bne, tehdedt derbexwar ye j, dsan zind ye tra her tit dike. Li aliy din azmna Kurdn bar yn li diyasporay, perwerdehiya ku bi Kurd ya li wan deran t kirin, pir bi kr me tn, em dikarin ji wan sd kelk wergirin. A girng ew e ku astengn siyas qedexeyn hey ji hol rabin, r li ber zimn vebe. Kurd dikarin ji hev din stifade bikin, bi mudexeleyeke rad, bi dezgeh saziyn akademk, bi alkariya kesn pispor din kmasiyn xwe tekz bikin.

Li dawiy, wek kesek ku bi salan e li ser Kurd dixebite ferheng amade kirine, by qisaweteke (endeyeke) siyas propaganday, bi dilek rihet dikarim bibjim daxuynim ku ziman Kurd ne zimanek wisan lewaz qels e ku p perwerde zanist nikaribe b kirin. Hema em li bakur van deh-pazdeh saln daw bnin bra xwe, awan ku piek r li ber Kurd veb, Kurd teqil li xwe da, ge b bi p ket. Ev hem nana v yek ne ku ziman Kurd tra xwe hey e, zengn dewlemend e dikare her tit p b kirin.

Wek gotina dawn, end hin kmas tengasiyn ziman Kurd hebin j, ku ev ji binyata w naqewimin, ji ber sedemn poltkayn red, nkar, mha asmlasyon ne, ziman Kurd tr sertra xwe hey e. Wek kesek ku bi hza afirneriya ziman Kurd bi derfetn w yn ziman dizane, ev ziman bi hsan dikare xwe tekz bike, kmasiyn xwe dabn bter bike. Ten div j re mkan bn kirin di her war perwerdehiy de div p l vekir be. Titek ku dikeve ser saziyn Kurdan, n eleqedar ziman j heye, qet nebe, by ku dereng bimnin div ji bo dibistann seretay, li gor mufredat pirtkn dersan, wek nimne be j, bn amadekirin. Dirm j div perwerdehiyeke demokratk a bi du zimanan be.- ANF

smal Yldz

Navenda Lkolnn Stratejk a Kurdistan

www.navendalekolin.com www.lekolin.org -www.lekolin.net - www.lekolin.info

Parveke

TAGS(ETIKETLER):  

Bu Yazya Henz Yorum Eklenmemi.